‘Liever lekker plat proaten dan Hollands’

Uit een onderzoek dat onlangs door het Centraal Bureau Statistiek werd uitgevoerd, blijkt dat in Oost-Nederland een kwart van de vijftienplussers dagelijks dialect spreekt. In de provincie Gelderland spreekt gemiddeld tien procent van de inwoners dialect. Maar er zijn grote regionale verschillen. Zo scoren de Achterhoek en de Noord-Veluwe veel hoger dan bijvoorbeeld Arnhem.

ELSPEET  -  ‘’Nou, bij ons in de buurt hoor je nog redelijk wat plat, ‘’zegt mevrouw Van Duinen in Elspeet. ‘’Ik heb zelf ook altijd dialect gesproken, ben met dialect opgevoed. Mijn vader komt van oorsprong uit Enter, dan weet je het wel... Ik heb een zuster met acht kinderen en die spreken allemaal ABN, maar ik praat altijd plat tegen hen. Ze vragen wel eens wat ik zeg, maar ik praat altijd in het plat terug. Ik vind het wel belangrijk dat dat behouden blijft. Het is leuk om verschillende accenten te horen. Ik werk in de zorg en daar hoor ik ook verschillende tongvallen. Ik lees ook altijd met veel plezier de column van Gait van de Renderklippen in jullie krant. Wat mij betreft: liever lekker plat dan Hollands.’’ 

Haar vader de heer Averesch komt ook aan de deur. ‘’Het is jammer dat die ouderwetse boerenwoorden verdwijnen, maar ja, dat kan bijna niet anders. Toen ik nog in Enter woonde, ging ik wel eens naar Hellendoorn maar verder kwam ik niet. Nu komen mensen veel meer buiten hun eigen regio en daardoor verandert de taal ook. Het is wel fijn om plat te praten, het heeft ook te maken met de identiteit van de streek waar je woont..’’ Zijn dochter neemt het weer over: ‘’Toch vind ik wel dat je goed Hollands moet kunnen spreken. Onlangs sprak ik een deerntje uit Doornspijk en die kon eigenlijk alleen dialect. Dat was dan weer het andere uiterste....’’ 

Kroeg

Dorpsgenoot J.K. Schouten praat ook graag  plat. ‘’Maar ik gebruik het dialect niet meer zo vaak. dat komt ook omdat er in het dorp geen echte kroeg meer is waar je met bekenden naartoe gaat. In de kroeg was dialect de voertaal van de bezoekers  maar nu de kroeg dicht is komen we niet meer bij elkaar, verwateren de contacten en ook het gebruik van dialect. Ik hoor hier in de buurt natuurlijk nog wel plat, maar het wordt wel minder. Mensen gaan meer en meer ABN spreken en de jeugd heeft helemaal niks meer met dialect. de jeugd spreekt beter Engels. Dat is jammer, want dialect is een cultuuruiting die al heel lang bestaat en die de moeite van het behoud meer dan  waard is.’’ 

Rosan, die niet met haar achternaam genoemd wil worden, maakt het niet zoveel uit wat er gesproken wordt. ‘’Mijn ouders spreken onderling wel de streektaal, maar ik niet.’’ 

Vindt Rosan het niet erg dat het dialect onder jongeren niet echt populair is? ‘’Het is handiger om goed Nederlands te spreken. Dan verstaat iedereen elkaar tenminste.’’ 

(Tekst: Leo Polhuijs)