Rouw en vreugde: de kranten van augustus 1945

In de lokale kranten van 1945 werd aandacht gegeven aan de officiële Bevrijdingsfeesten. Dat de krant van toen ook diende als informatievoorziening van algemene informatie en (inter)nationaal nieuws, is te zien aan artikelen als ‘Wat is atoomsplitsing’ en de paginabrede mededeling: ‘Laatste bericht: Japan heeft volgens Radiobericht gecapituleerd’. Een greep uit de lokale artikelen in Nunspeet Vooruit van 3, 10 en 24 augustus 1945.

3 augustus 1945

Deze editie opent met een bericht van Jos Lussenburg, namens het gloednieuwe Oranje Bevrijdings Comité (ingekort): ‘De data voor het bevrijdingsfeest werden vastgesteld op 29, 30 en 31 Augustus. De verjaardag van H. M. de Koningin besluit dus het feest.
Tenslotte nog een beroep op de buurtvereenigingen in ‘t algemeen. Voortvarendheid is goed. maar loop niet op de leiding vooruit. De schoonste basis voor feestviering is verbroedering. Het feest moet ons dichter tot elkaar brengen, het moet de baricades van conventie en klasseindeeling, die er in onze samenleving helaas zooveel zijn opgeworpen, helpen slechten.’

Verderop in de krant zijn de heftige naweeën van de oorlog te lezen, bijvoorbeeld in de rouwadvertenties en dankbetuigingen:
‘Hiermede betuigen wij onzen hartelijken dank voor de zeer groote deelneming, ondervonden bij het overlijden van onze geliefde oudste Zoon, Broer en Verloofde. JOHAN Overleden op 2 April 1945 in ‘t beruchte moordenaarskamp Reierhorst, Wöbbelin (Dld.).’
en
‘Wil de persoon, die aanwezig geweest is bij het overlijden van KLAAS GROENEWOLD op 14 April 1945, in de Overbergskhule te Coesfeld (Dld.), zich zoo spoedig mogelijk met diens vrouw in verbinding stellen. Alle onkosten worden vergoed.’

Het Oranje Bevrijdings Comité (OBC) doet een oproep:
‘Het ligt in ons voornemen ter eere van alle Vereenigde Naties (en dat zijn er pl.m. 24) een vlag te schilderen. Deze vlaggen zullen ons dorp als hulde aan onze bevrijders sieren. Wij hebben daarvoor noodig 24 lakens. Wie helpt ons, door schenking van één of meer lakens? Helpt snel, het is een eerezaak!’

10 augustus 1945

Jos Lussenburg opent de krant weer met een mededeling van het OBC (ingekort): ‘Alleen het gevoel van eenheid, het tot elkaar komen, het samen doen, en vooral dankbaarheid voor dat wij het weer mogen en kunnen doen voor elkaar. Kweek een goede geest en het feest zal slagen.’

In het ‘Voorloopig Programma’ dat onder deze mededeling is gepubliceerd, zien we dat het feest onder andere bestaat uit twee filmvoorstellingen, een kerkdienst, huldigingen, athletiekwedstrijden en een fakkeloptocht. De tweede dag staat in het teken van buurtfeesten en op de laatste dag is onder andere ‘Harddraverij op ongezadelde en gezadelde paarden’ en het slotfeest met ‘Harmonie, accordeonclub, kamermuziek, vreugdevuur, vuurwerk enz. enz.’

In een ingezonden brief vraagt de schrijver zich af of ‘men dan alle begrip voor de tijd waarin wij leven verloren heeft’, naar aanleiding van de oproep om lakens van het OBC in de vorige krant. ‘Is men dan totaal vergeten dat er duizenden landgenoten zijn die gebrek hebben aan letterlijk alles, zeer zeker ook aan lakens.’ Hij roept mensen op lakens te geven, ‘maar niet voor de vervaardiging van een vlag die drie dagen dienst zal doen en dan zal opgeborgen worden om misschien nooit meer te voorschijn te komen. Geeft ze aan de geëvacueerde Arnhemmers. Dan wordt uw feest ook hun feest.’

Het OBC was van deze kritiek vermoedelijk niet op de hoogte, want deze deed in dezelfde krant een nieuwe oproep:
‘Zeer dringend! Nog enkele lakens moeten ter beschikking worden gesteld, om de schitterende Vlaggen-optocht der Vereenigde Naties te doen slagen.’

24 augustus 1945

Op de voorpagina wordt geopend met een aankondiging: ‘H. M. DE KONINGIN gaf 500.000 gulden voor de Stichting ‘40-’45. Wij vieren feest om onze herwonnen vrijheid, Anderen hebben verdriet en zorg, omdat zij offers brachten om deze vrijheid voor ons allen te herwinnen. De vrouwen en kinderen van gevallen illegale strijders hebben recht op een zorgeloos bestaan. Het is onze nationale plicht daarvoor te zorgen. Geeft met milde hand bij de deurcollecte die in de loop van de volgende week zal plaats vinden.’

Het Centraal Distributiekantoor deelt mee dat ‘zeepvervangende waschmiddelen niet meer in distributie zijn en dus voortaan zonder bon mogen worden verkocht.’ Voor veel andere artikelen, zoals brood, vlees, boter, suiker, koffie en tabak (’5 sigaren of 10 cigarillos of 20 gram tabak’) moet overigens nog wel een bon worden ingeleverd.

En verderop een Im Memoriam:
‘Een van onze beste vrienden, Lodewijk Creutzberg, hier ter plaatse beter bekend onder zijn schuilnaam “Loed”, is ons door een noodlottig ongeval ontvallen. We hebben Loed in de illegale wereld leeren kennen als een harde werker en als een goed en trouw vriend. (...) Hij was de stichter van de plaatselijke verzetsgroep. (...) Na enkelen dagen bij z’n ouders te Nijmegen te hebben doorgebracht, vertrok onze vriend naar Engeland, vanwaar we een enthousiaste brief ontvingen. Deze week kwam het voor ons zoo ontstellende bericht, dat bij bij z’n tweede vlucht neergevallen en verongelukt is. Steeds zal hij in onze herinnering als een dapper strijder blijven voortleven.’

De ‘Geitenfokvereeniging Nunspeet’ was blij weer een ledenvergadering te kunnen houden: ‘De laatste vergadering kon wegens luchtgevaar niet doorgaan’.

Terugkerende rubrieken waren ook ‘Wij willen niet vergeten’ waarin verzetsdaden en andere dingen uit het dagelijks leven in de oorlog aandacht kregen en ‘Onze jongens in de Jan van Schaffelaars kazerne’ over de ‘jongens’ die zich aangemeld hadden voor het Nederlandse leger. In deze rubriek wordt al gesproken over eventuele toekomstige inzet in Nederlands Indië.