Historie: Houd de dief! Terug naar het Elburg van de 18e eeuw

Mariëlle Bos van het Noord-Veluws Archief (NoVA) bespreekt in deze rubriek maandelijks een wisselend onderwerp uit de gemeenten Nunspeet, Elburg of Oldebroek.

Hij wist dat het ooit mis zou gaan. Zijn zwangere vrouw zou woedend zijn als ze hoorde wat hij had gedaan—als ze die kans kreeg. Misschien had hij geluk dat hij in Elburg werd gepakt, en niet in de stad waar hij had gestolen...

Wat bracht de 32-jarige Claas Selmer, geboren in Keulen en net getrouwd met Alberta in Amsterdam, in de zomer van 1739 in een cel in Elburg?

In de rechterlijke archieven van Elburg vinden we een vonnis van Claas Selmer uit 1739. Volgens het vonnis had Claas uit het huis van Christiaan Franck in Amsterdam kleding gestolen, waaronder een kamisool, hemdrok en borstrok. In herberg De Vijff Matroosen werd hij betrapt op het stelen van een jasje. Ook beloofde hij een commandeur naar Groenland te varen, maar verdween na een voorschot van 19 gulden.

Gerechtelijk onderzoek

Het bestuur van Elburg deed grondig onderzoek naar de dief. Maar liefst drie brieven schreef de stadsecretaris. In een brief naar de schout van Hattem deed de secretaris het verzoek om een kist te onderscheppen die onderweg zou zijn met de veer van Hattem naar Zwolle. De secretaris wilde graag weten of de kist de eerder genoemde gestolen goederen bevatte.

Het stadsbestuur in Rotterdam werd in de tweede brief aangeschreven of zij een getuigenverklaring omtrent de diefstal bij Francken wilden verifiëren. In de derde brief richting Amsterdam werd gevraagd of het klopte dat Claas heeft gestolen van Christiaan Frederik Franck in de Nieuwezijdse Armesteeg. En was het ook zo dat hij in de Vijff Matroosen was betrapt op het dragen van een borstrok die van Jacob Anthonijse was? Het Elburgse stadsbestuur hoorde het graag om zo de bekentenis te kunnen verifiëren.

Reactie op de brieven verschenen al snel. De schout van Hattem beaamde dat hij de kist had onderschept. De kist met inhoud werd naar Elburg gestuurd. Uit Amsterdam kwam spoedig bevestiging van het gevraagde. Het klopt wat Claas had bekend. Rotterdam kwam met het bericht dat de getuige niet bekend was.

Vonnis

Voor het stadsbestuur was duidelijk dat Claas een zondig leven leed en daarvoor gestraft moest worden. Het vonnis wond er geen doekjes om: “Saacken! Waaruyt blijkt dat den gevangene van een quaad gedrag en ergelik leven is, die in een land van justitie niet tolerabel, maar andere ten exempel strafbaar sijn”.
Claas werd voor eeuwig verbannen uit Elburg. Niet nadat hij ‘strengelik’ werd gegeseld door de scherprechter. De straf werd voltrokken op 23 juli 1739. Waarschijnlijk is Claas op de ‘Myddelbroche’ gegeseld. Dit is de brug op het kruispunt Beekstraat-Jufferenstraat.

Epiloog

Hoe Claas precies in Elburg verzeilde en daar werd gearresteerd is niet bekend. Na het voltrekken van het vonnis komen we hem niet meer tegen in Elburg. In september 1739 werd zijn zoon gedoopt in Leeuwarden, maar daar vinden we verder geen sporen van Claas en Alberta.
In 1745 duikt Claas wel weer op in Amsterdam, bij de doop van hun tweede kind. Op 8 september 1748 overleed Claas Selmer in Amsterdam.