Historicus en auteur Wolter Noordman heeft veel werk gemaakt van literatuurstudie en het bevragen van bronnen. (Foto: Dick van der Veen)
Historicus en auteur Wolter Noordman heeft veel werk gemaakt van literatuurstudie en het bevragen van bronnen. (Foto: Dick van der Veen) (Foto: )

Veel Veluwse hulp voor geallieerden

Dick van der Veen

Operatie op keukentafel Nunspeet

Geallieerde militairen, ontsnapt uit een gecrasht vliegtuig, een trein of een hospitaal, vinden op weg naar de vrijheid onderdak in onze regio. Historicus Wolter Noordman laat hen en/of hun familie samen met de mensen die hen hielpen aan het woord in 'Schuilplaats de Veluwe'.

NUNSPEET - Neem het verhaal over luitenant Eric John Davies die op een keukentafel bij de familie van der Schaar in Nunspeet tijdens een drie uur durende operatie op Tweede Kerstdag 1944 voor verlamming aan beide benen wordt gered. In de Slag om Arnhem raakt hij ernstig gewond aan beide bovenbenen. In de Koning Willemn lll-kazerne in Apeldoorn is de medisch hulp beneden alle peil. De bezetter wil hem 7 oktober 1944 met een hospitaaltrein naar Duitsland brengen. Onderweg, in de nabijheid van het vroegere station Hattemerbroek, weet hij te ontsnappen. Omdat beide benen dienst weigeren moet hij 3 kilometer tijgeren voordat hij een schuur bij boerderij Kopanger in Hattemerbroek bereikt. In Zalk zorgen de huisartsen Nijboer en Mesdag uit Hattem er voor dat hij weer kan lopen. Vervolgens komt hij in Oostendorp, waar weduwe Docter-Scholten met haar dochters zich over hem ontfermen. Wat volgt is schuilen op landgoed Klarenbeek in Doornspijk en aansluitend het Pas Op Kamp Vierhouten en daarna liefdevolle verzorging bij de familie Van der Schaar. Hij keert veilig terug in Engeland en spreekt daar zijn respect uit voor Veluwse gezinnen die hem onder risicovolle omstandigheden hulp verleenden.
Een ander verhaal betreft Earl Price, RAF-schutter, die 5 augustus 1942 op weg naar Bochem uit de Halifax moet springen als deze in brand wordt geschoten. Met nog één laars aan komt hij in Oldebroek terecht. Als hij na enkele dagen afzien mannen op klompen ziet dringt het tot hem door in Holland te zijn. Hij is dan in de buurt van het station 't Harde. Via Gibraltar slaagt hij er in om Engeland te bereiken. Voor veel geallieerde militairen is dat niet weggelegd. Ze worden alsnog gearresteerd met alle ellende in de nasleep. De vijand infiltreert in de ontsnappingslijnen en liet een enkeling door om de geallieerden in de waan te laten dat hun systeem werkt.
Noordman komt via gegevens van de artsen Joop Kruimel en Dirk Eskes op het spoor van geallieerden en hun Veluwse schuilplaatsen. Enkele kunnen hem uit de eerste hand aan gegevens helpen. Hij werkt 35 jaar met grote nauwgezetheid aan reconstructies en schrijft er diverse boeken over.
'Schuilplaats de Veluwe' is beeldend geschreven, het maakt je deelgenoot en doet je zelf de spanning van de momenten ondergaan. Het respect voor geallieerden die zich voor de bevrijding van Nederland inzetten neemt met de bladzijde toe. Het boek daalt af tot in de krochten van de onderduik waarbij vrijheidslievende mensen elkaar verstaan zonder dat ze elkaars taal spreken. Originele foto's geven het boek (252 pagina's) meerwaarde. Het ligt binnenkort bij de boekhandel voor 23.99 euro.

Meer berichten