Jan van den Hoorn (gemeente Nunspeet): ‘De Kieswet is hopeloos verouderd’

NUNSPEET De verkiezingen voor de gemeenteraad worden op 16 maart gehouden. Zes partijen nemen in Nunspeet daaraan deel. Het Centraal Stembureau heeft op 4 februari de kandidatenlijsten officieel goedgekeurd. Er zijn 129 kandidaten voor 21 zetels in de raad. Hoe gaat zo’n procedure? Jan van den Hoorn van de gemeente Nunspeet weet daar alles van.

De zitting van het Centraal Stembureau waarin de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen worden vastgesteld is in het gemeentehuis voor iedere burger toegankelijk. Maar met de coronamaatregelen was dat wat moeilijk. Dus werd het een digitale bijeenkomst die iedereen thuis achter het computerscherm kon volgen.

NIEUWE ERVARING Voor Jan van de Hoorn, die al sinds 1985 de steun en toeverlaat is voor de Nunspeetse politieke partijen bij het opstellen van de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen, was dat ook een nieuwe ervaring. Hij is een van de vijf leden van het Centraal Stembureau. De burgemeester is voorzitter, de wethouders Leen van der Maas en Pieter Teeninga zijn lid en de gemeentesecretaris André Heijkamp. Teeninga was er niet en werd vervangen door directeur Pieter Klein. Het vijftal was snel klaar, want alles klopte. Na de vaststelling zijn de kandidatenlijsten op de website van de gemeente gezet en dus voor iedereen te zien.

KANDIDATEN Er zijn minder kandidaten dan vier jaar geleden: 129 tegen 191 in 2018. Er zijn zes partijen. Algemeen Belang Nunspeet en DePartij doen niet meer mee. SGP, GB en CU hebben ieder 30 kandidaten. Gemeentebelang had er in 2018 maar liefst 45. Het CDA heeft veertien kandidaten (heel wat minder dan de 32 van de vorige keer), de VVD maar negen en de PvdA/GroenLinks zestien. Kijkend naar de kernen, dan komen 91 kandidaten uit Nunspeet, 22 uit Elspeet, acht uit Hulshorst en ook acht uit Vierhouten.

MAN/VROUW Waar ook vaak naar gekeken wordt is de verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen op de lijst. Bij vijf van de zes partijen staat bij elke kandidaat een ‘m’ of een ‘v’.  Maar die aanduiding ontbreekt op de lijst van de PvdA/GroenLinks. De reden is dat één kandidaat officieel een ‘x’ (geen man, geen vrouw) op de identiteitspapieren heeft staan. Jan van den Hoorn legt uit dat de programmatuur voor het verwerken van de uitslagen nog niet is toegespitst op deze situatie. Er zijn oplossingen aangedragen. De partij heeft gekozen om dan op de gehele lijst de man/vrouw aanduiding weg te laten. En dat past bij de filosofie dat het niet van belang is of iemand man of vrouw is.

Met een beetje rekenwerk is te constateren dat er van de 129 kandidaten 95 man zijn. De SGP heeft alleen mannen op de lijst staan. Gemeentebelang is de partij die met zestien mannen en veertien vrouwen de gelijkheid het meest benadert. Bij de ChristenUnie is, ondanks een vrouwelijke lijsttrekker, de verhouding 24 mannen en zes vrouwen.

ZORGVULDIGHEID Het opstellen van een kandidatenlijst is niet zo simpel als het lijkt. Er mogen geen foute gegevens in staan, want dan is de lijst niet geldig. Jan van den Hoorn: ,,Het is onze taak om de partijen behulpzaam te zijn. Er is dus al in november een voorlichtingsbijeenkomst geweest, waarbij de burgemeester de aandacht heeft gevraagd voor de integriteit van de kandidaten. Er is een sessie geweest om alle namen te controleren aan de hand van de basisregistratie. Alle onvolkomenheden worden er ruim van te voren uitgehaald.”

Een punt van zorg is het inleveren van de kandidatenlijsten. Als dat niet op tijd gebeurt, dan is de lijst niet geldig en doet de partij vier jaar lang niet mee in de gemeenteraad. Uit het verleden is het voorbeeld bekend van iemand die in de files rond en niet op tijd in het gemeentehuis was om de lijst in te leveren. Jan geeft aan dat de Kieswet eigenlijk hopeloos verouderd is. Een lijst inleveren met een digitale handtekening mag niet volgens de wet. ,,Het moet een natte handtekening zijn.”

VROEGSTEMMEN Jan van den Hoorn wil ook al wel wat informatie geven over het stemmen op 16 maart. Het vroegstemmen op de maandag en dinsdag blijft. Was het bij de Tweede Kamerverkiezingen toegespitst op de kwetsbare groep ouderen, nu mag iedereen daar gebruik van maken. Het aantal stembureaus die daarvoor gebruikt kunnen worden is uitgebreid naar vijf. Naast het gemeentehuis, Hulshorst en Elspeet kan het nu ook in de Opstandingskerk en het WOC Binnenhof. Hierdoor ontstaat meer spreiding.

Het ‘mobiele’ stembureau voor treinreizigers op het station blijft, maar niet meer op het station, maar in het appartementencomplex tegenover het station. De ruimte op het station voldoet eigenlijk niet aan de eisen voor de toegankelijkheid.

De nu 62-jarige Jan van den Hoorn heeft het niet precies bijgehouden, maar hij schat dat hij zo’n 40 verkiezingen voor gemeenteraad, Provinciale Staten en Tweede Kamer heeft georganiseerd in de gemeente Nunspeet. 

,,Als ik tot m’n 67ste blijf werken dat moet de gemeenteraad van 2026 nog net kunnen halen.” 

Dick Baas