Historie: Klokken Dorpskerk in Nunspeet

30 september 2024 om 06:00 Historie

In het programma voor Open Monumentendag op 14 september stond een ‘Dorpswandelroute door Nunspeet’. In de tekst voor deze leuke wandelroute stond bij de Dorpskerk vermeld: ‘In de toren hangt een luidklok uit 1631’. De historie van de Hervormde Dorpskerk een beetje kennende was de vraag: klopt dit wel? Een zoektocht naar de klokken in de toren.

En dan begint het verhaal bij het gemeentelijk monument ‘De Klokkenberg’ aan de Laan 50, waar volgens overlevering de eerste klokken van de kerk zijn gegoten. Echt bewijs is er niet, maar er staat wel iets in nog een wandelroute: de ‘Geïllustreerde wandelgids voor het dorp Nunspeet en omstreken, geheel opnieuw bewerkt door W. van Bentum, hoofd der school te Hulshorst, derde druk’. Deze wandelgids dateert van 1909. Van Bentum schreef dat ‘op de plaats waar nu het sierlijke gebouw staat, in lang vervlogen tijd de klokken gegoten zijn, die in de oude toren hingen en waarvan een het kapitale gewicht van 2000 K.G had’.

Brand in 1855

Een ramp voor Nunspeet was de brand op 6 juni 1855. Er ontstond brand in de stal van logementhouder Van Bronkhorst ofwel De Roskam. Door een sterke zuidoosten wind sloegen vonken over naar omliggende woningen en de kerk. Omstreeks 11.00 uur stortte de spits van de brandende toren naar beneden. De kerk brandde af en 38 gezinnen verloren hun huis. De kerk werd herbouwd en de toren van een nieuwe spits voorzien, die niet zo hoog werd als de oude. ‘Ook de groote klokken, die in den oude toren gehangen hadden, maar als een vormloze klomp metaal van onder het puin te voorschijn kwamen, werden door een enkele kleine klok vervangen’. Over die klok zijn nog geen gegevens te vinden.

Schenking in 1904

In de vergadering van de gemeenteraad van 6 april 1904 deed burgemeester Schuurbeque Boeije de mededeling dat de Spaar- en Bewaarbank Nunspeet de gemeente had aangeboden 2400 gulden had aangeboden (in twee jaar te betalen) een nieuwe klok en een nieuw uurwerk in de toren. In het Overveluwsch Weekblad van zaterdag 27 augustus 1904 is te lezen: ‘De klok draagt het volgend opschrift: “Om de uren te tellen. De levenden te roepen. De dooden te beklagen. Der vlammen kracht te breken. Schonk mij de Spaar- en Bewaarbank te Nunspeet. Aan de Gemeente 1855 - 6 Juni - 1905. Soli Deo Gloria’. Bovenstaande datum en jaartallen zijn aangebracht naar aanleiding van de torrenbrand, die op 6Juni 1905 juist 50 jaar geleden heeft plaats gehad’. Klik en uurwerk werden geleverd door H. Smid, uurwerkfabrikant in Zwolle.

Schenking in 1927

In 1927 bleek dat de kleine klok gebarsten was. Reparatie was niet mogelijk. Het college was wat huiverig voor een financiële uitgave. Maar opnieuw bracht de Spaar- en Bewaarbank (is nu de SNS) uitkomst. De bank schonk 1000 gulden voor een nieuwe klok.

En deze twee klokken bleven zich laten horen tot de ‘klokkenroof’ op 8 februari 1943. Daarover een volgende keer.

In ieder geval is helder dat er geen sprake is van een luidklok uit 1631.