Vijftig jaar Amnesty Nunspeet
'Liever waren we overbodig'
Amnestygroep Nunspeet bestaat in 2026 vijftig jaar. "We hebben bij Amnesty Nederland gevraagd wat onze exacte oprichtingsdatum was. Dat lag in 1976 of 1977. Wij hebben voor 1976 gekozen", lacht Anne Timmerman die zich 12,5 jaar geleden bij de groep aansloot. Hoewel geen van de huidige leden bij de oprichting aanwezig was, worden er veel herinneringen opgehaald aan de afgelopen dertig jaar.
Op de vraag of het jubileum van Amnestygroep Nunspeet wordt gevierd, reageert de groep terughoudend. "De term 'vieren' vinden we niet passend", legt Anne Timmerman uit. "We hopen namelijk op een dag niet meer nodig te zijn. Dat die dag nog niet is aangebroken, is eigenlijk treurig." Toch wil de groep stilstaan bij vijftig jaar inzet voor mensenrechten.
Interactieve middag
Op 9 mei is er een interactieve middag in Het Venster in Nunspeet. Burgemeester Céline Blom opent de bijeenkomst en ook Dagmar Oudshoorn, directeur van Amnesty Nederland, komt spreken. Samen met medewerkers van Amnesty Nederland wordt het interactieve deel ingevuld. De middag eindigt met een hapje, drankje en de mogelijkheid om na te praten.
Daarnaast voert de Amnestygroep dit jaar elke maand actie. Dit artikel is de actie van januari. Over de activiteit in februari wordt nog gebrainstormd en in de tweede week van maart volgt de jaarlijkse collecte. Ook verschijnt er in 2026 elke maand een column in Nunspeet Huis aan Huis, waarvan burgemeester Céline Blom vorige week de aftrap bezorgde.
Waar houdt een lokale Amnestygroep zich precies mee bezig? Onder het motto 'de pen is een machtig wapen' voert de organisatie wereldwijd druk uit op overheden. Het doel is gerechtigheid en vrijheid voor iedereen, en het stoppen van marteling en de doodstraf. Wieb Spiekman is het langstzittende lid. Hij verbaast zich erover dat er nog steeds mensen zijn die niet weten wat Amnesty doet: "Hiervoor schrijven wij brieven. Vroeger ging dat met de hand. Amnesty stuurde een Nederlandse voorbeeldbrief die wij overschreven. Sommige brieven werden vertaald naar het Spaans, Frans of Portugees. Allemaal hier in Nunspeet. Later gebruikten we luchtpostvellen met een voorgedrukt adres." Tegenwoordig is het proces eenvoudiger. Wieb Spiekman downloadt de brieven, laat ze kopiëren en brengt ze rond bij de brievenschrijvers. Zij hoeven alleen nog hun handtekening te zetten en de brief te posten. "Dat doen we maandelijks. Maar het persoonlijke contact, zoals tijdens de eerdere schrijfmiddagen, is hierdoor wel minder geworden."
Lid Joke Harmsen vindt het jammer dat het moeilijk is om brievenschrijvers te vinden. "Het is zo weinig werk: een handtekening zetten en een postzegel plakken. Toch zeggen mensen vaak dat ze het te druk hebben." Ze merkt ook dat mensen wantrouwiger zijn geworden bij het inzamelen van handtekeningen op straat voor petities. "Mensen maken zich vaker zorgen over hun privacy. Ook word je veel genegeerd; mensen vermijden oogcontact en lopen snel door. Daar moet je tegen kunnen."
Werkt het nog wel? Handtekeningen inzamelen en brieven schrijven? Anne Timmerman is stellig: "Als het niet zou werken, was Amnesty er al lang mee gestopt. Bovendien: als we niets doen, gebeurt er zeker niets." Amnesty boekt regelmatig successen. De groep schrijft ook voor Digital Action Files, zaken die jarenlang lopen. Bijvoorbeeld voor een vermiste journalist in Afrika. Toen bleek dat hij was overleden, bleven ze schrijven tot zijn lichaam aan de familie werd overgedragen. Een milieuactivist in Nigeria werd uiteindelijk met rust gelaten dankzij de aanhoudende stroom brieven. Soms is de situatie ingewikkelder. "Recent stopten we op verzoek van Amnesty met een zaak in Rusland, omdat het schrijven juist voor problemen zorgde voor de gevangene en zijn familie. Dat is pijnlijk. Gelukkig staan er op de website ook veel filmpjes van ex-gevangenen die ons bedanken voor hun vrijheid."
De groep organiseert ook activiteiten. Jaarlijks is er op 10 december, de Dag van de Rechten van de Mens, een fakkelwake. "Vroeger stonden we bij het station", herinnert Joke Harmsen zich. "Dat was een bijzonder gezicht: door heel Nederland stonden mensen met fakkels langs het spoor, als een lint van licht." Tegenwoordig staat de groep in het centrum van Nunspeet om meer winkelend publiek te bereiken. De wake volgt altijd op de schrijfactie in het gemeentehuis.
De leden blikken tot slot met plezier terug op opvallende acties uit het verleden. Wieb Spiekman, die in 1990 bij de groep kwam, zat eens tijdens de optocht op 5 mei in een kooi, ongeschoren en met warrig haar. Een ander lid bevrijdde hem symbolisch. "Ik heb ook wel eens als de kaars uit het Amnesty-logo over de Eibertjesmarkt gelopen. Misschien moeten we zoiets weer doen om de aandacht te trekken."