Column Gert van den Berg: Kerk lost niets op

9 februari 2026 om 20:00 Column

De kerk lost niets op. Dat is de titel van een boekje van Gerard Dekker wat ik op dit moment aan het lezen ben. Het gaat over de visie van Bonhoeffer over de relatie tussen de wereld en de kerk. Hoe moet de houding van de kerk tegenover de wereld zijn? Boeiende vragen die ook in deze tijd actueel zijn.

Bonhoeffer was een briljante Duitse theoloog net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij was ook een verzetsstrijder tegen het nazisme en hij kwam in verweer tegen de houding van de kerk ten opzichte van de Jodenvervolging. Dat leverde hem een gevangenisstraf op en een paar weken voor het einde van de oorlog werd hij opgehangen. Bij zijn arrestatie sprak hij: dit is het einde, voor mij het begin van het leven. Hij sprak dit in volvertrouwen in zijn geloof op God.

Onze tijd is niet te vergelijken met WO2, maar veel vraagstukken van toen raken ook de vraagstukken van nu. Bijvoorbeeld: hoe ga je om met een wereld die de Bijbel loslaat? Veel kerken weten zich geen raad met die vraag en keren zich in zichzelf, of gaan op in de wereld en blijven stil. Dit vraagt omn bezinning op je positie als kerk en als Christen. Bonhoeffer was daarin helder...toen al...en ik volg hem daarin: de kerk is alleen kerk als zij er voor anderen is. De kerk is er niet voor zichzelf, maar voor de wereld....als navolgers van het Hoofd van de kerk, Jezus. De kerk moet toch beseffen, dat zij onderdeel uitmaakt van de wereld. Er zijn géén twee werelden. Er is geen seculiere en een kerkelijke wereld. We hebben allemaal te maken met één werkelijkheid, één wereld.

Met alleen kerkje spelen, los je niets op. Ik citeer blz. 20 van het genoemde boekje: ‘Het gaat er daarbij niet om hoe je als kerk invloeden van de kerk kunt buitensluiten, maar het gaat erom hoe de kerk de wereld kan beïnvloeden’. Zonder betweterlg te zijn, maar uit en met liefde.

Zo mogen we vanuit de kerk en  ons Christen-zijn handelen. Hoe mooi zou het zijn als we dat daadwerkelijk doen. Dan zijn we van betekenis. Om met de apostel Jacobus te spreken: dan zijn we daders van het Woord en niet alleen hoorders.