Klederdracht steelt de show

20 februari 2026 om 15:06

Een goed gevulde zaal in dienstencentrum van Het Venster in Nunspeet genoot van de presentatie van de werkgroep folklore en klederdracht, onderdeel van de heemkundige vereniging Nuwenspete. De vereniging is in 1985 opgericht, twee jaar later werd door drie personen het initiatief genomen voor de oprichting van de werkgroep. Aanleiding was een schenking vanuit Elspeet.

De laatste jaren wordt het verhaal verteld door de bevlogen Jan Plender. Ook één van de drijvende krachten achter de organisatie van Eibertjesdag die dit jaar op vrijdag 15 mei wordt gehouden. Zo’n twintig klederdrachtgroepen uit het gehele land komen dan naar Nunspeet. Zelf trekken de leden van de werkgroep er ook veelvuldig op uit naar bijvoorbeeld Katwijk, Bunschoten of Axel in Zeeland. Vorig jaar zo’n twintig keer in totaal.

Zo is er het verhaal van de oorijzers. De boerin is het visitekaartje van de boer en aan de oorijzers was te zien hoe rijk een boer was. Een gewone boer scoorde een zes, een wat rijkere boer een zeven en een hele rijke boer een acht. In veel plaatsen was het de gewoonte om met iemand van dezelfde stand te trouwen. In Nunspeet werd daar wat soepeler mee omgegaan. "De boeren hier waren niet zo rijk, dan moest je meer richting Doornspijk gaan", aldus Plender. De periode van rouw was in de klederdracht zichtbaar en duurde vier jaar. Aanvankelijk waren het witte kleuren die de rouwperiode aangaven, later werd dit zwart. Plender vertelde van een familielid die het bij familiebezoek elders in Nederland niet zo nauw nam met de rouwperiode om er goed uit te zien en stiekem toch versiering omdeed. “Niet beseffend dat er foto’s werden genomen, waardoor het bewijs er nu nog is.” Klederdracht ging ook mee met de mode.

Naar het land werd koude thee meegenomen, omdat dit beter tegen dorst werkt dan water. Vaak werden de arbeiders op het land getrakteerd op melkmoes. "Voor de één een gruwel, maar als je er mee bent opgegroeid; een lekkernij", zo vertelde Plender. Landelijk wordt het kruudmoes genoemd. Per streek wijkt het recept ook vaak af. In Nunspeet worden er vaak vier kruiden in gedaan, in sommige streken zijn dat er zeven.

Het verhaal van de eekschillers boeit mensen. Mensen van de Zoom, de arme buurt van Nunspeet en Hulshorst, trokken begin mei richting Drenthe. Vooraf werd een dienst gehouden in de Hervormde Kerk waarbij veelal Psalm 121 werd gelezen. Kinderen gingen mee in de kruiwagen. Wie het kon betalen ging lopend naar Elburg om vandaar met de boot verder te reizen.

Eekschillen was broodwinning voor arme gezinnen die woonden op de Zoom

Dit werk mocht tot 21 juli, daarna ging men werken in de hooibouw of aardappeloogst in ‘Holland’. Daarna had men geld om de bakker en kruidenier af te betalen, want er werd gekocht op de pof. Als dat eenmaal was gebeurd, herhaalde de cyclus zich jaarlijks.

Komisch is het verhaal over het ondergoed dat werd gedragen. Er was sprake van een zogenoemde ‘snorzeiker.’ Een broek zonder kruis. Dat bood vrouwen de gelegenheid de rok nog even op te beuren om een plas te doen voor ze de kerk binnenstapten.

Na het applaus was het tijd voor erwten- en bruine bonen soep.