Beeldensoap in Elburg

28 februari 2026 om 12:00 Algemeen

Het ten onrechte weghalen van het beeld Ode aan Weleer van kunstenares Martha Wajop heeft geleid tot het comité ‘beeldenstorm in oprichting’. Het bestuur heeft een brief verstuurd aan de raad van Elburg met daarin een opsomming van de fouten die zijn gemaakt in deze kwestie.

Wijnand Kooijmans

Aanleiding is een motie die in de raad van december werd aangenomen waarin het college van burgemeester en wethouders wordt gevraagd zich actief in te zetten om te komen tot een oplossing voor de ‘beeldensoap’, zoals het comité de gang van zaken beoordeelt. De namen van de betrokken comitéleden worden in verband met de Wet op de privacy niet openbaar gemaakt. Op het moment dat de motie werd ingediend meldde Wajop dat haar sculptuur die op verzoek van het college was gerestaureerd gereed was en kon worden herplaatst naast het sluisje bij de haven van Elburg.

De eerste fout is volgens het comité in december 2024 gemaakt met de aankondiging dat oudheidkundige vereniging Arent Thoe Boecop en de Stichting tot Behoud van de Elburger Botters het plan hadden opgevat om met behulp van een iconische foto van drie vissers een beeldengroep te laten boetseren om in brons te gieten. Dat wordt door het comité op zich een goed initiatief genoemd, maar de besturen van beide verenigingen hebben ten onrechte niet onderzocht of vergunning kon worden verleend voor het verplaatsen van het beeld ‘Ode aan weleer.’ Gesteld wordt dat men daarna het beeld helaas in klei heeft laten boetseren en niet in was. Dat maakte dat het al snel afgegoten moest worden in brons.
In maart 2025 hebben de beide besturen een uitgebreid verzoek gericht aan het Elburgse college om toestemming te verkrijgen het beeld van Wajop te verplaatsen naar het Nederlands Bargje of eventueel naar de tuin van Museum Elburg of de tuin van de Grote Kerk. Het zou volgens dat verzoek gaan om een vissersvrouw die uitkeek over zee waarmee foute informatie werd verstrekt. Tegen dit verzoek werd een zienswijze ingediend bij het college met als doel te voorkomen dat de vergunning werd verleend.
In augustus 2025 gaf het college uiteindelijk de gevraagde toestemming het beeld Ode aan Weleer te verplaatsen. Tegen dit besluit werden twee zienswijzen ingediend. Een geplande hoorzitting vond geen doorgang, omdat inmiddels was besloten het beeld van Wajop te herplaatsen op de oorspronkelijke plaats. De kunstenares had zich hiervoor beroepen op de Wet persoonlijkheidsrecht kunstenaars. Deze houdt in dat een kunstwerk niet zonder toestemming en overleg mag worden verplaatst. Desondanks werd in de tussentijd het beeld verwijderd en vervangen door het nieuwe beeld. Het comité vindt te begrijpen dat men vooraf niet op de hoogte was van de Wet, maar gezien de ingediende zienswijzen had men hiervan wel kennis kunnen nemen. Men vindt dat de raad onvoldoende is geïnformeerd over de gang van zaken. Was dat wel gebeurd, dan was de motie overbodig geweest.

Het nieuwe beeld kan volgens het comité worden geplaatst op de kade bij de visafslag recht tegenover de botterwerf. Of eventueel worden tentoongesteld in een binnenruimte van de botterwerf of in de nog op te richten palingrokerij.