Historie: Fouten bij verkiezingen

10 maart 2026 om 12:00 Historie

Nog een weekje en dan mogen de Nunspeetse kiezers naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Elke woning heeft een kandidatenlijst in de bus gekregen. Keuze genoeg. Zeven lijsten met 149 namen. Met een variatie op een uitspraak van burgemeester Langman in 1970: “Ik heb 149 namen voor u, maar er worden er maar 21 uitverkoren”. Maar gaat nu alles goed bij de stemming? Een paar voorbeelden van missers in het verleden.

Dick Baas

Het ging nog wel eens mis met de oproepingskaarten. Kinderen kregen deze, maar mochten toch niet stemmen. Bij de verkiezingen voor Provinciale Staten in 1974 kreeg de 8-jarige Gerrit Kuiper een oproep om te gaan stemmen. De krant schreef: ‘Maar meer dan het stembiljet van zijn vader in de bus doen was er voor hem nog niet bij’. En  ’De 12-jarige Johan Groenewoud wordt uitgelegd waarom hij, hoewel hij wel een oproep kreeg, toch niet mocht stemmen’.

Ook in 1974 wijdde Weja, de toenmalige ‘dorpsdichter’ er een gedicht aan:

‘Wat zou er toch aan de hand zijn
met die kleine Danny Bouw,
reeds twee keer kreeg hij een oproep,
hij kon stemmen als ‘ie wou.

Is die peuter van drie lentes
politiek zo onderlegd
dat hij bij het staatsgebeuren
reeds zijn eigen zegje zegt.

Weliswaar, hij kan goed kleuren,
daar ontbreekt het heus niet aan
en vooral met een rood potlood
is dat klussie zo gedaan.

Hier een kruisje, daar een streepje
wat mooi groot is zo’n biljet
Hij maakt van de candidaten
als het moet een zelfportret.

Woensdag is de kleine Danny
naar het stemlokaal gegaan;
Nooit heeft hij zo’n grote melkbus
bij de boerderij zien staan.

Danny die geen koe ontdekte
vond het maar een mal geval,
maar.... dat klopt wel, lieve jonge,
die staan in Den Haag op stal.’

Met het geautomatiseerde bevolkingsregister van nu lijken deze fouten niet meer voor te komen.

Stemmen hertellen in Hulshorst

Een ander voorbeeld is uit 1982. Er zouden fouten zijn gemaakt bij het vaststellen van de uitslag op het stembureau in Hulshorst. De PvdA vroeg om hertelling. Er moesten meer dan vier voorkeursstemmen zijn uitgebracht op nummer 3 van de lijst, Rob Bakker. Het hoofdstembureau moest dit weigeren, want het bezwaar had tijdens de zitting moeten worden ingebracht. De PvdA wendde zich tot de gemeenteraad. Die besloot tot het instellen van een commissie (uit elke fractie een lid) die de stemmen moest hertellen. Het totaal aantal stemmen klopte, maar bij de voorkeursstemmen kwamen veel fouten aan het licht. Op Rob Bakker waren geen 4, maar 11 stemmen uitgebracht. Wim Bömer had geen 63 stemmen, maar slechts 53. Karin Geertsen had 5 stemmen in plaats van 3. Het resultaat leidde tot de vraag of dan ook bij andere partijen fouten zaten. Besloten werd ook die te hertellen. Ook daar zaten kleine verschillen. De raadsleden toonden zich onthutst. ‘Hoe betrouwbaar zijn de verkiezingsuitslagen?’