Het rode potlood bepaalt

5 januari 2026 om 10:15

Inwoners van de gemeente Nunspeet, evenals die van vele andere Nederlandse gemeenten, gaan op woensdag 18 maart naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Dat is een democratisch recht, waar de inwoners best trots op mogen zijn. Er zijn landen in de wereld waar dat niet kan. Er zijn allerlei regels voor het stemmen. Een beknopt overzicht.

Om de vier jaar kiest de stemgerechtigde burger voor de gemeenteraad en de Provinciale Staten. En in principe ook voor de Tweede Kamer, maar daar is de mogelijkheid om de Tweede Kamer te ontbinden en nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dat kan niet bij een gemeenteraad of bij de Provinciale Staten. 

De kandidatenlijsten moeten op 2 februari 2026 worden ingediend. Daarna is precies bekend welke partijen met welke kandidaten aan de verkiezingen meedoen. Bij de vorige verkiezingen in 2022 waren er zes lijsten met totaal 129 kandidaten voor 21 zetels.

Aantal zetels

Verandert de raad van de gemeente Nunspeet?

Het aantal zetels ligt wettelijk vast en is gekoppeld aan het aantal inwoners. Zo valt Nunspeet in de categorie gemeenten tussen de 20.000 en 30.000 inwoners. Als Nunspeet boven de 30.000 inwoners komt, dan stijgt het aantal raadszetels naar 23. Volgens het CBS had Nunspeet op 30 september 2025 een inwonertal van 29.677.  Bijna 30.000, maar nog niet helemaal. Aangenomen mag worden dat voor de verkiezingen van 2030 dat aantal wel gehaald zal worden. Tenminste, als alle plannen voor woningbouw kunnen doorgaan.

De gemeente Nunspeet begon in 1972 met 17 zetels. Dat werden er 19 in 1974 en het aantal steeg naar 21 in 1994. Het was dan altijd spannend welke partij de extra zetels in de wacht zou slepen.

Aantal partijen

Het aantal partijen  in de Nunspeetse raad is nooit heel groot geweest. Het zijn er nu vijf. Dat kunnen er nu meer worden. De VVD wil graag na vier jaar weer terugkeren in de raad. Lux21 is een nieuwe partij. Maar nieuwe partijen zijn nooit zo succesvol geweest. In 2018 redden de ABN (Algemeen Belang Nunspeet) en De Partij het niet. Evenals D66 in 1986. Wat wel lukte was in 1978 de Reformatorische Politieke Federatie (RPF, later ChristenUnie). Maar dat is een verhaal apart.

Geen terugkeer

Er komen deels andere gezichten in de raad. Bij de SGP keren Gerrit Polinder en Marcel van Klompenburg niet terug. Bij Gemeentebelang zijn dat Petra van Olst en Daniëla Koster. Bij de CH doet Arie Harreveld een stapje terug en staat Jeroen Marcus op de 7e plaats. Dat lijkt geen verkiesbare plaats, maar voorkeurstemmen zijn altijd mogelijk. Daarvan zijn voorbeelden genoeg.

Rode potlood.

Tot slot het rode potlood om de kandidaat aan te stippen. Het rode potlood is ingevoerd in 1922. Daarvoor mocht met zwart ingevuld worden. Maar met de invoering van kandidatenlijsten in 1919 kon er op veel meer namen gestemd worden. Met een zwart potlood was de keuze tussen alle zwarte letters veel slechter te vinden. Vandaar het rode potlood, dat inmiddels dus al meer dan 100 jaar wordt gebruikt.