Rubriek 80 jaar vrijheid: ‘De angst en het verdriet waren enorm, want de bezetter was niets ontziend’

Het is overdreven om te zeggen dat ze er altijd mee bezig is, maar de Tweede Wereldoorlog staat na zo’n acht decennia nog steeds in het geheugen gegrift van Corrie Post - Bonestroo (91). “Ik was 7,5 jaar toen de oorlog begon en dus ruim twaalf jaar toen het voorbij was. Als ik mijn ogen sluit komt het geluid van de vliegtuigen mij weer tegemoet”, zegt de geboren Nunspeetse die al 68 jaar in Wezep woont. Ruim een jaar geleden schreef ze haar herinneringen op en we krijgen het na het interview mee om te verwerken in dit verhaal.

Barry Wensink

We gaan met de Wezepse terug naar eind jaren dertig. “Ga maar rustig slapen”, zei de minister-president in die tijd. En dat terwijl Hitler al verschillende landen, denk ook Oostenrijk en Polen, was binnengevallen.” Het zorgde voor onrust in huize Bonestroo in Nunspeet, aan de rand met Doornspijk. Het gezin bestond uit vader, moeder en uiteindelijk zeven kinderen, waarvan er enkele tijdens en na de oorlog zijn geboren. “Ik was de op één na oudste en ik weet nog dat mijn ouders op een ochtend overstuur waren en riepen dat de oorlog was begonnen.” 

Geluk bij een ongeluk was dat het gezin op een boerderij woonde. “We hadden twaalf koeien en voor die tijd was dat best veel. Honger hebben we nooit gehad.” Het werd de tijd van onder andere stamkaarten en producten kopen ‘op de bon’. “Vergeet niet dat alles schaars was en dat werd ook steeds erger. De bonnen stonden in de krant en die had je nodig om iets te kunnen kopen. We hadden een keer een varken vetgemest voor de slacht. Toen kregen we de waarschuwing dat er in het dorp over gesproken werd. Wij snel het varken verplaatsen naar een andere plek. Het hok stond eerst in een heg en we dachten dat niemand dat zou ontdekken.”

Aangezien er in huize Bonestroo, net als bij de buren, enkele onderduikers waren opgevangen, zorgde dat voor de nodige spanningen want de Duitsers konden zomaar binnen komen vallen. “Daarnaast was er vanzelfsprekend geen rekening mee gehouden in het aantal beschikbare bonnen, dus het was delen geblazen. Wat dat betreft hadden mensen uit de grote steden het veel erger. Op de fiets, soms het houten wielen, kwamen ze naar de Veluwe op zoek naar voedsel. Zelf hadden ze suikerbieten en bloembollen en daar maakten ze een soort van soep van. Mensen die in kampen waren opgesloten hadden het nóg veel slechter.” Hoe anders was dat op de boerderij in Nunspeet. Melk, karnemelk en boter: het was beschikbaar of werd eigenhandig gemaakt. “En dan was het oppassen voor de Duitsers, want als ze dat zagen kon je het zo inleveren.”
Daarover gesproken, eigenaren van paarden raakten deze kwijt, maar vader Bonestroo had een ontheffing. “Hij bracht met paard en wagen melk naar onder andere het sanatorium en het rusthuis. Hij had een witte vlag op de wagen, maar het bleef oppassen voor onder andere overvliegende jachtvliegtuigen.”

Corrie Post - Bonestroo gaat verder over wat geweest is. “Mijn vader en mijn oudste zus zijn een keer op de fiets naar Onstwedde bij Stadskanaal geweest. Dat was 165 kilometer heen en een paar dagen dezelfde afstand weer terug. Ze gingen naar het ouderlijk huis van de onderduiker vertellen dat hij bij ons zat. Toen kwamen de emoties los. Die mensen woonden trouwens naast een NSB’er, dus het was goed opletten. Vriendschap met de familie is altijd gebleven en nog steeds heb ik af en toe telefonisch contact met hun dochter.”

De geboren Nunspeetse stipt de Razzia van Putten aan. Op 1 oktober 1944 werden in dit dorp honderden mannen afgevoerd naar concentratiekampen. In totaal 552 mannen kwamen om het leven in deze vergeldingsactie van de Duitsers. “Er werden toen ook ruim honderd huizen in brand gestoken en we konden de gloed van de brand bij ons in Nunspeet nog zien. Angst en verdriet waren enorm, want de bezetter was echt niets ontziend.”

Bijna dagelijks werd stiekem naar de radio geluisterd waar ‘s avonds koningin Wilhelmina vanuit Engeland een praatje deed. “Eigenlijk konden we geen radio meer hebben, omdat we die af moesten staan. Ik heb echter een oude, versleten radio ingeleverd. Tja, we moesten overleven, dus dan doe je wat nodig is.” 

In de herfst van 1944 leek de bevrijding nabij, maar dat viel tegen. “Het ging mis bij Arnhem en toen kwam ook nog eens de hongerwinter. Wát een tegenvaller was dat. Toen op 18 april 1945 toch de tanks met Canadezen door de straten reden, was dat een enorme belevenis.”

Anno 2024 volgt Corry Post - Bonestroo het (wereld)nieuws nog altijd op de voet. Zo ziet ze de oorlog in Oekraïne hoofdschuddend aan. “Laten we alert zijn én blijven op dictators. Ik wens iedereen toe: nooit meer oorlog!”