Historie: Eerste Europese verkiezing 1979

Ze staan er weer: de trotters met de affiches voor de Europese verkiezingen op donderdag 6 juni. De allereerste verkiezing voor het Europese parlement werd gehouden op donderdag 7 juni 1979. Toen zag Europa er nog heel anders uit. Een terugblik: hoe stemde Nederland en, vooral. hoe stemde Nunspeet.

Dick Baas

In 1979 waren negen landen vertegenwoordigd in het Europese parlement. Dat waren België, Denemarken, West-Duitsland. Frankrijk, Groot-Brittannië, Ierland, Italië, Luxemburg en Nederland. Nu telt de Europese Gemeenschap 27 landen. Er moesten toen 410 parlementsleden gekozen worden. In die tijd vond men dat al heel veel. In 2024 zijn het er 720. Nederland had toen 25 zetels. Nu zijn het er 31. Vergeleken met vijf jaar geleden vijf meer. Dat komt door het uittreden van Engeland en de groei van de bevolking,

Tien partijen in 1979

Op de trotters staan nu twintig partijen, vijf jaar geleden waren het er zestien en in 1979 tien. Dat waren uiteraard de PvdA, CDA, VVD, D66 en SGP. In Europa maakt de PvdA deel uit van de fractie van Socialisten, Het CDA behoorde tot de Europese Volkspartij en de VVD en D66 waren lid van de Europese Liberaal-Democraten. Ook deden mee de PPR (Politieke Partij Radicalen), de CPN (communisten) en de PSP (pacifistisch socialisten). Deze partijen zijn in 1990 opgegaan  in GroenLinks. Het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV) is nu gefuseerd met de RPF tot ChristenUnie. De RPF deed niet mee met de Europese verkiezingen. En dan was er nog een lijst-Leschot. Winand Leschot zou later lid worden van Leefbaar Nederland.

Er was in 1979 weinig belangstelling voor de Europese verkiezingen. Dat bleek wel uit de opkomst. Die was met 58,1% heel laag. Overigens was ook  de belangstelling in andere landen niet groot. Het gemiddelde kwam uit op 63%. 

De uitslag was een succes voor het CDA en D66. Vergeleken met de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 boekten deze twee partijen winst. De PvdA en de VVD verloren. Van de 25 Nederlandse zetels in het Europees parlement kreeg het CDA er 10, de PvdA 9, de VVD 4 en D66 2. De overige partijen kwamen er niet aan te pas.

Europees gezien ging de winst naar de Christen-Democratische Europese Volkspartij. De landelijke kranten noemden dat een ‘ruk naar rechts’. Al moet dat rechts iets anders uitgelegd worden dan tegenwoordig.

Hoe stemde Nunspeet in 1979?

Ook in Nunspeet was de opkomst laag: 64,9%, maar hoger dan het landelijke gemiddelde van 58,1%. Het is er in al die opvolgende jaren niet beter op geworden, want bij de Europese verkiezingen van vijf jaar geleden was het percentage 49,46%. Het CDA was in 1979 met 39,0% de grootste partij, gevolgd door de SGP met 22,9%, de VVD met 16,2 en de PvdA met 12,7%.

In 2019 lagen de cijfers iets anders: de gezamenlijke lijst ChristenUnie/SGP kreeg 44,8% en het CDA 13,5%. De derde partij was toen Forum voor Democratie met 12,8%. De PVV kwam niet verder dan 2,6%. En nu maar afwachten wat het op 6 juni gaat worden.