Rubriek 80 jaar vrijheid: Twee Berlijnse meisjes in Hulshorst

Het lijkt een gewone schoolfoto. Een foto uit 1941 van kinderen op de openbare lagere school in Hulshorst. Maar op deze foto staan twee joodse meisjes, die met hun ouders in 1939 uit Berlijn gevlucht waren naar Nederland. De ouders kwamen om in Auschwitz. De dochters overleefden en emigreerden naar Amerika.

De foto is te vinden op de Amerikaanse website van het United States Holocaust Memorial. De twee meisjes zijn Gerda Bloch (op de foto derde van links) en Doris  Bloch (vijfde van rechts). Gerda was geboren in Berlijn op 3 oktober 1925 en Ilse op 13 november 1928. Hun ouders waren Richard Bloch, geboren in Berlijn op 25 mei 1879, en Ilse Sara Cats, geboren in Krefeld op 21 januari 1896.

De namen van de overige kinderen op de foto zijn met behulp van Bert Holstege (boek Woar ging jie vrogger naar schoele?) bekend.

Richard en Ilse hadden een architectenbureau in Berlijn. Toen in de ‘Kristallnacht’ in november 1938 hun inboedel kort en klein werd geslagen, wilden ze uit Duitsland vertrekken. Eigenlijk naar Sjanghai, maar dat lukte niet. Het werd Nederland. Eerst Zandvoort, maar al kort daarna Hulshorst aan de Oude Ermeloseweg bij de familie Jurriaanse. In juni 1939 gingen ze in Den Haag wonen, maar toen Duitse joden niet langer in de kuststrook mochten wonen, keerden ze terug naar Hulshorst. Gerda en Doris gingen naar school, eerst in Hulshorst  en daarna in Harderwijk, Toen joodse kinderen naar aparte scholen moesten, kwamen ze op de joodse school in Zwolle,

Onderduiken

Toen de Jodenvervolgingen toenamen kwam onderduiken in beeld. Gerda en Doris gingen in november 1942 eerst naar de familie Lohuizen in Epe. Gerda kwam (onder de naam Nancy op een vals persoonsbewijs) daarna in het gezin van dominee Adriaan Faber in Kampen. Toen het in Kampen te gevaarlijk werd ging het gezin naar een zomerhuisje in Doornspijk. Doris kwam terecht op de boerderij Geerlingshof van de familie Derksen in Lobith. Zowel Gerda als Doris overleefden de oorlog.

Ze maakten na de oorlog de school af en emigreerden naar de Verenigde Staten (Gerda in 1947 en Doris twee jaar later).

In Amerika

Heel in het kort: Gerda werkte als maatschappelijk werkster, trouwde twee keer en kreeg een zoon en een dochter. Die zoon is doodgeschoten bij de beroving van een pinautomaat. Gerda overleed in 2016. Doris was niet getrouwd, promoveerde en had een hoge baan op een ministerie. Ze overleed in 2003.

En dan vader en moeder Bloch. Die doken ook onder: bij de familie Alblas aan de Eperwerg. Door verraad werden zij op 9 mei 1944 gearresteerd. Via de gevangenis in Arnhem kwamen zij op 2 juni in kamp Westerbork. Ze gingen niet naar Auschwitz, maar naar Theresienstadt. Dat was het gevolg van het feit dat Ricard Bloch in de Eerste Wereldoorlog was onderscheiden. Maar toen dit kamp werd ontruimd op 12 oktober 1944 gingen ze alsnog naar Auschwitz en werden op 14 oktober 1944 vermoord.