Verscholen Dorp krijgt plekje in boek Hier Is Het Gebeurd

Het Verscholen Dorp in Vierhouten wordt genoemd in het boek ‘Hier Is Het Gebeurd (deel 3)’, dat 8 april verschijnt. 

In totaal behandelen schrijver Ad van Liempt en fotograaf Rolf Baas vijftig locaties in Nederland waar tijdens de Tweede Wereldoorlog iets bijzonders gebeurde. Zij reisden door alle provincies van het land en legden in woord en beeld de plekken vast die samen het verhaal van Nederland tijdens de bezetting vertellen. Van Schiermonnikoog tot Middelburg en van Maastricht tot Den Helder – vijftig plekken, vijftig verhalen.

Bijvoorbeeld: de zolder van een Rotterdamse kerk, waar vier joodse onderduikers het drie jaar volhielden en zo de oorlog overleefden; twee bomen aan een oprijlaan in het Zeeuwse Renesse, waar tien mannen aan een kabel werden opgehangen; een doodstil plekje in het Overijsselse Luttenberg, waar het halve dorp naar een neergestorte V2-raket stond te kijken, tot deze ontplofte; en dus Het Verscholen Dorp in Vierhouten, waar rond de honderd onderduikers, vooral joden, een schuilplaats hadden. Er zijn nog een paar nagebouwde hutten over. In oktober 1944 werd de plek ontdekt. De meeste onderduikers konden op tijd wegkomen, maar acht joden, onder wie een jongetje van zes jaar, werden er doodgeschoten.

Het nieuwe boek van Baas en Van Liempt is hun derde gezamenlijke productie van deze aard. Het tweede deel ging over 50 plekken in nazi-Duitsland. De makers hadden tevoren het idee dat er nog volop minder bekende gebeurtenissen te documenteren moesten zijn. Uit de inleiding: ‘We zijn weer op vijftig plekken naar de geschiedenis gaan kijken. Ons voorgevoel bleek te kloppen: er zijn nog zoveel bijzondere oorlogsverhalen te vertellen, nog zoveel bijzondere plekken te fotograferen.’

In de meeste gevallen staan niet alleen de plekken centraal, maar ook de mensen die er een hoofdrol speelden. Zoals de kippenboer Bertus Zefat uit het Drentse Valthe, die zestien ondergedoken joden in een naburig bos hielp te overleven, maar zelf op de valreep werd betrapt en op zijn eigen erf werd neergeschoten. Of de Groningse verzetsman Herman Kloppenborg, die in mei 1945 met een gewaagde list 120 man van de Sicherheitsdienst van het eiland Schiermonnikoog wist te praten en ze in Groningen aan justitie overdroeg.

Het boek vertelt ook het verhaal van Ulrich Matthaeus, de fanatieke Ortskommandant van Roermond, die veertien mannen liet executeren omdat ze zich aan spitwerkzaamheden voor de bezetter hadden onttrokken. En van Willem Artur Albrecht, de SD-chef in Leeuwarden, die aan de Woudweg in Dokkum twintig gevangenen liet fusilleren als wraak voor een aanslag van het verzet.