Afbeelding
eigen foto

Column Rebecca de Kok-van den Born: Ontmaskerd

27 februari 2024 om 12:01 Column

Secularisatie: een neutrale grond voor de weldenkende, 21ste-eeuwse mens zonder vooringenomenheden. Althans zo zien velen het. Toch klopt dat  niet.... Onder het masker van neutraliteit gaan tal van dogma’s schuil. Secularisatie lijkt haast een soort van religie.

Dat klinkt misschien gek, maar dat is hoe Van den Toren en Tan in hun recent verschenen boek ‘Open en onbevangen’ naar secularisatie kijken. Zij schrijven dat ook iemand die zegt nergens in te geloven, ergens in gelooft. Misschien niet in een persoonlijke God zoals christenen die kennen, maar wel in dingen die een god-achtige status kunnen krijgen, zoals economie, zelfverwezenlijking, de staat, noem maar op. Datgene waar je alle goeds van verwacht, waar je naartoe vlucht in tijden van moeite en wat je wil dienen en dus jouw meester is. God-achtige dingen, of, vanuit christelijk perspectief, afgoden.

Neem bijvoorbeeld de seculiere uitspraak: ‘er is geen God of hogere macht, we besturen onszelf’. Van den Toren en Tan zeggen: dat is een dogmatische uitspraak, die niet neutraal is, maar een aanname weergeeft over hoe de wereld in elkaar zit, en over wat het betekent om mens te zijn.

En het seculiere gelooft nog al wat van de mens: de mens moet zichzelf zien te redden en verwezenlijken en in dit leven zijn doel zien te vervullen. De seculiere mens is daarmee een geprivilegieerd mens: want mensen die in een oorlogssituatie leven, die gemarginaliseerd worden of die psychisch in de knel zitten, kunnen dit seculiere mensbeeld niet vervullen. Enkel vanuit de luxe van vrede en welvaart heb je een goede startpositie om de mens te worden die past bij het seculiere wereldbeeld. Mis je je doel? Dan heb je dat aan jezelf te wijten. Dat is weinig hoopgevend en erg genadeloos.

Het seculiere wereldbeeld heeft dus religieuze trekken, want het gelooft in dingen die bovendien niet vanzelfsprekend waar zijn. En de dogma’s mogen, kunnen en moeten bevraagd worden. Het seculiere wordt zo uit de vermeende neutraliteit getrokken en ontmaskerd als geloof dat zich moet verantwoorden voor haar overtuigingen.

Rebecca de Kok-van den Born

Theoloog

Mail de redactie
Meld een correctie

advertentie
advertentie