Wespenstichting luidt de noodklok: ‘Stop hetze tegen Aziatische hoornaar’

De Wespenstichting maakt zich grote zorgen over de huidige aanpak van de bestrijding van de Aziatische hoornaar. Uit steekproeven van de meldingen blijkt dat veel mensen de Europese hoornaar en andere inheemse wespen aanzien voor de invasieve exoot. 

Sinds de Aziatische hoornaar in 2017 zijn intrede deed in de provincie Zeeland heeft deze invasieve exoot zich razendsnel verspreid over de rest van Nederland. Dit heeft een paniekstemming veroorzaakt in de wereld van bijenhouders en natuurliefhebbers, omdat de Aziatische hoornaar als een bedreiging voor de honingbij en andere insecten wordt beschouwd. De opmars gaat snel. Zo snel dat de gedachte nu leeft dat om de opmars te vertragen iedereen moet worden opgeroepen om alert te zijn en mee te helpen beginnende nestjes en koninginnen van de Aziatische hoornaar te onderscheppen.

Aan deze goedbedoelde initiatieven hangen ook grote nadelen. Voorzitter Sjoert Fleurke van de Wespenstichting: “Het inschakelen van burgers bij de bestrijding van de Aziatische hoornaar heeft tot gevolg dat men massaal wespenkoninginnen is gaan vangen en overal naar beginnende wespennesten speurt. Doordat de meeste burgers een hekel hebben aan wespen en velen zich niet aan de instructies houden, pakt deze actie nadelig uit voor de inheemse insectenpopulatie.” 

In de berichtgeving over de Aziatische hoornaar is de nuance al vanaf het begin van de invasie in 2017 ver te zoeken geven ze bij de Wespenstichting aan. Krantenkoppen met woorden als ‘monsterwesp’, ‘terrorwesp’ en ‘horrorwesp’ worden niet geschuwd. Verder zijn artikelen doorspekt met discutabele beweringen. Dat Aziatische hoornaars in één dag een heel volk honingbijen kunnen uitmoorden, de biodiversiteit bedreigen en agressief zijn. “Veel media blijken ook nog eens geen onderscheid te kunnen maken tussen de Aziatische hoornaar en andere insecten. Regelmatig worden er foto’s van Europese hoornaars of andere insecten geplaatst bij artikelen die over de Aziatische hoornaar gaan”, aldus Fleurke. Dit soort fouten hebben er mede voor gezorgd dat de kennis met betrekking tot dit onderwerp bij de meeste burgers beperkt en onevenwichtig is. 

Desondanks worden zij nu opgeroepen om met koninginnenvallen Aziatische hoornaars te vangen en actief op zoek te gaan naar beginnende nestjes in schuurtjes en overkappingen zodat deze in een pril stadium onschadelijk kunnen worden gemaakt. Het gevolg is dat duizenden mensen bezig zijn om ieder verdacht insect te vangen, of zelfs dood te maken. Daarbovenop worden beginnende wespennesten verstoord en vernield voordat er was vastgesteld of het een nest van de Aziatische hoornaar was. “Het grote publiek draagt de imkerij een warm hart toe en denkt de natuur te helpen. Des te pijnlijker is het om te moeten melden dat ze actief bijdragen aan de bedreiging van waardevolle inheemse insectensoorten”, zegt Eric Mahieu, bijenhouder en bestuurslid Wespenstichting. 

De officiële instructie is om een vermeende Aziatische hoornaar eerst te vangen, te fotograferen en te melden. Pas na bevestiging van een expert dat het dier inderdaad een Aziatische hoornaar is, is doodmaken van het insect te overwegen. In de praktijk kiezen burgers vaak de omgekeerde volgorde. De gevolgen van deze moderne heksenjacht zijn dagelijks op sociale media en via andere kanalen te zien. Zo bestaan de meldingen van de Aziatische hoornaar op Waarneming.nl dit jaar voor 40 procent uit onschuldige insecten, waaronder veel dode Europese hoornaars. Ook de koninginnenvallen maken door onjuist gebruik veel onnodige slachtoffers. 

Inheemse wespensoorten zoals de gewone wesp, de Franse veldwesp en de Europese hoornaar maken nestjes op dezelfde plekken als de Aziatische hoornaar. Deze bouwsels zijn voor een leek moeilijk van elkaar te onderscheiden. 

“In voorgaande jaren bleven de meeste het gehele seizoen onopgemerkt. Maar nu ze door de inzet van burgers massaal worden gevonden, kiest men dikwijls alsnog voor de vernietiging ervan, uit vrees voor latere wespenoverlast. Want Aziatische hoornaar of niet, wie wil er een wespennest in de schuur/tuin?” zegt Fleurke. “Weinig mensen beseffen dat wespen belangrijke rollen spelen in het ecosysteem, zoals het in toom houden van potentiële plaagdieren zoals vliegen en muggen.” Naast wespen zijn ook andere insecten zoals zweefvliegen, bijen en vlinders slachtoffer van de campagne. Dat bestrijding belangrijk is, omdat dit insect slecht is voor de biodiversiteit, is een populaire mening, maar wordt niet door iedereen gedeeld. In een rapport van kenniscentrum EIS wordt geconcludeerd dat de Aziatische hoornaar een opportunistische jager is en voorkeur heeft voor veelvuldig voorkomende prooidieren zoals honingbijen.