Vraagtekens bij sloop monument Elspeterbosweg 61 in Vierhouten

Het voorstel de monumentale status van het gemeentelijk monument Elspeterbosweg 61 in Vierhouten in te trekken heeft tot verbijstering geleid bij veel inwoners van de gemeente Nunspeet. Met het besluit wordt de weg vrijgemaakt voor de sloop van het boerderijtje dat in het bezit is van de kinderen van voormalig eigenaar Eduard von Baumhauer.

De boerderij is onderdeel van het landgoed ‘Huize Vierhouten.’ Dit is sinds de achttiende eeuw in het bezit van de familie Von Baumhauer. In 1917 werd een landhuis gebouwd als zomerhuis en uit dezelfde periode stamt de boerderij. De laatste bewoners waren de broers Steven en Aalt Doppenberg. De eerste was tot 1960 schaapherder in Vierhouten. In 1993 werd de boerderij op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

Het pand staat op instorten. Om de boerderij te restaureren is naar schatting van de huidige eigenaar een bedrag van twee miljoen euro benodigd en dat is niet voorhanden. De gemeente kan maximaal dertigduizend euro subsidie verstrekken voor de restauratie hetgeen met een subsidie van de provincie Gelderland aangevuld kan worden tot maximaal vijftigduizend euro. Na sloop van het pand wordt de mogelijkheid hier een nieuw pand te bouwen uit het bestemmingsplan geschrapt.

Inwoners vragen zich af waarom de gemeente niet eerder heeft ingegrepen. Eigenaren van monumentale gebouwen hebben de plicht dit in stand te houden. In het verleden zijn er tussen de gemeente en Eduard van Baumhauer conflicten geweest over het uitvoeren van herstelwerkzaamheden. De benodigde aanvraag om de hiervoor benodigde vergunning is echter nooit ingediend. Maar ook werd geen onderhoud meer uitgevoerd aan het boerderijtje waardoor dit geleidelijk aan tot een bouwval is geworden.

Met de huidige eigenaar is de gemeente in december 2019 het gesprek aan gegaan met de huidige eigenaar. Dit heeft geleid tot een bouwkundig onderzoek van het Huis en Erfgoed Collectief. Conclusie was dat de staat van onderhoud zeer slechts is. Onder meer is lekkage ontstaan waardoor de constructies zijn verzwakt en een deel van de linker zijgevel al is ingestort. De meeste kozijnen, ramen, deuren en luiken zijn door houtrot en schimmels flink aangetast hetgeen ook geldt voor de zoldervloeren en balklagen. De restauratiekosten werden in 2020 door de gemeente Nunspeet geschat op 325.000 euro. De eigenaar gaf toen ook al dat geld niet aan de restauratie te kunnen besteden. Het beschikbare geld gaat op aan het in standhouden van het huidige landgoed.

Een tweede onderzoek wijst uit dat bijna alle individuele interieur onderdelen hun waarde verliezen zodra ze uit het pand worden gehaald. Om te bewaren wat waardevol is wordt verplicht gesteld dat de sloop onder toezicht moet worden uitgevoerd van de Monumentenwacht Gelderland.

Het college van burgemeester en wethouders steekt voor de gang van zaken deels de hand in eigen boezem. Niet meer is te achterhalen welke acties de gemeente heeft ondernomen na 2008 toen het conflict met de eigenaar speelde over de restauratie van het pand.

Wijnand Kooijmans