Column Bert de Jong: Herdenken

In de avond van 4 mei klinken op de Dam in Amsterdam weer die plechtige woorden: Tijdens de Nationale Herdenking herdenken wij allen - burgers en militairen - die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië, als in oorlogssituaties en bij vredeoperaties daarna.

Op 5 mei is het Bevrijdingsdag. dit is in ons land de nationale feestdag waarop jaarlijks de bevrijding van de Duitse bezetting van Nederland 1940 -1945 wordt gevierd. Ons Koninkrijk staat op 5 mei ook stil bij de grote waarde van vrijheid, democratie en mensenrechten. 

Nooit meer oorlog, programmatische woorden, die vanaf 1945 tot op de huidige dag een visioen zijn gebleven. Bedreiging én bescherming van menselijke waardigheid, van vrijheid, democratie en gelijkheid vragen telkens weer om gewapend optreden. De rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten zijn maar in een klein deel van de wereld gerealiseerd.

In de laatste 78 jaar was alleen al de Nederlandse militaire organisatie in veel landen actief in zeker 135 vredesmissies. Toch blijft het Nooit-meer-oorlog een missie, een opdracht aan alle mensen van goede wil. Daarom mogen we niet afzijdig blijven staan, wanneer er een beroep op ons gedaan wordt of wanneer we moeten opstaan om ons te verzetten tegen ontmenselijking en grof onrecht. 

Veel mensen dachten dat het Nooit-meer-oorlog in Europa na de Tweede Wereldoorlog wel werkelijkheid was geworden. Maar de brute inval van het Kremlin in Oekraïne rekende grondig af met die gedachte. Misschien brengt die agressie onze aarde wel langs de afgrond van een wereldoorlog.

Nooit-meer-oorlog, vrede-op-aarde, het begint bij een inclusieve samenleving waarin ieder mens een stem heeft. De apostel Paulus schreef in zijn brief aan de Romeinen: Leeft voor zover het van u afhangt met alle mensen in vrede. In zijn lied tegen de Derde Wereldoorlog schreef de dichter Huub Oosterhuis: Dat we toch niet vergeten waartoe wij zijn gemaakt, dat diep in ons geweten opnieuw het licht ontwaakt, dat in ons wordt herschapen de geest die overleeft, dat onze aarde nog kans op redding heeft. Die woorden bepalen de zin van het herdenken en vieren op 4 en 5 mei.