Column Martin Visser: Audisme

Deze column verschijnt op 28 oktober. Een bijzondere datum, want op 28 oktober 1886 werd in New York het Vrijheidsbeeld ingewijd. Frankrijk schonk dit beeld aan de Verenigde Staten, omdat een eeuw eerder de Onafhankelijkheidsverklaring was ondertekend.

Mooi ideaal: vrijheid voor iedereen. Maar de praktijk is weerbarstig. Dat hoef ik u niet uit te leggen. Tenminste, dat zou je denken. Maar sinds ik in 2015 begon om als gebarendominee met dove en slechthorende mensen te werken, ontdekte ik veel nieuwe dingen. Vóór die tijd had ik bijvoorbeeld nooit gehoord (!) van het woord audisme. Het komt van ‘auditief’ en dat betekent dus dat dove en slechthorende mensen gediscrimineerd en onderdrukt worden.

In het verleden zijn dove mensen vaak onderdrukt. Wist u bijvoorbeeld dat het tot 1980 verboden was om gebarentaal te gebruiken? Men (= horende mensen) dacht dat gebarentaal een minderwaardige taal was. En men vond dat dove mensen zich moesten aanpassen aan de horende wereld. En dus moesten dove mensen het gewone Nederlands zien (!) te leren. Dat ging door middel van spraakafzien. Als je goed bent in spraakafzien, pak je iets meer dan de helft op van wat je iemand ziet zeggen. De rest moet je raden...

Rond 1980 werd erkend dat de Nederlandse Gebarentaal geheel gelijkwaardig is aan het Nederlands. Maar pas in 2021 werd de Nederlandse Gebarentaal juridisch erkend. Uiteraard hebben doven deze mijlpaal gevierd als een enorme overwinning. Maar daarmee is audisme nog geen verleden tijd.

Eerlijk is eerlijk: in het begin vond ik het eng om contact te maken met dove mensen. Maar toen ik over de drempel durfde, stapte ik in een heel mooie, boeiende - want visuele - wereld binnen. En de dove mensen hielpen mij graag bij mijn gebrekkige communicatie. Zij leerden mij visueel denken. Zo ging ik de wereld binnen en ook de Bijbel met heel andere ogen bekijken.

Vandaar dat ik wil zeggen: kijk om je heen en als je dove of slechthorende mensen ziet, negeer ze dan niet en ga het contact aan. Want vrijheid is er voor iedereen, of je nu doof of horende bent!