Waar historische technieken een nieuwe generatie vinden

Acht jonge vakmensen ontvingen in Museum Elburg hun certificaat voor het Excellentieprogramma Restauratieschilderen van Nimeto en Cibap. Dit zijn twee vakscholen voor schilderen en vastgoedonderhoud. Tussen eeuwenoude schilderingen en historische vakkennis werd niet alleen een opleiding afgerond, maar ook een nieuwe generatie restauratieschilders verwelkomd. 

Anton van Wezep

De locatie kon nauwelijks toepasselijker zijn. In de monumentale omgeving van Museum Elburg, omringd door historische muurschilderingen en de collectie van het Schildersmuseum, vierden acht studenten de afronding van een intensief traject waarin ambacht, onderzoek en praktijk samenkwamen. De uitreiking markeerde meer dan het behalen van een certificaat. Het was een moment om stil te staan bij de toekomst van het restauratieambacht en het belang van goed opgeleide vakmensen die het Nederlandse erfgoed kunnen behouden. 

Nederland kent duizenden monumentale gebouwen die afhankelijk zijn van deskundig onderhoud, restauratie en conservering. Het behoud van deze gebouwen vraagt om professionals die niet alleen beschikken over technische vaardigheden, maar ook begrijpen hoe historische materialen, technieken en kleuren zich tot elkaar verhouden. 

Juist daarom werken Nimeto Utrecht en Cibap Zwolle al meerdere jaren samen binnen het Excellentieprogramma Restauratieschilderen. Studenten van de opleiding Specialist Decoratie & Restauratie krijgen hierin de mogelijkheid om zich verder te bekwamen naast hun reguliere opleiding. 

Gedurende twee jaar verdiepen zij zich in restauratie- en conserveringstechnieken, historische schildermethoden en de achterliggende theorie. Het programma wordt afgesloten met een excellentiecertificaat, als erkenning voor hun extra inzet en ontwikkeling. 

“Toen onze vakschool deze opleiding onder mijn aandacht bracht, heb ik mij meteen aangemeld”, vertelt student Esther Meiderwijk. “De opleiding werd omschreven als een verdieping waarin je alles kunt leren over het restauratievak en de bijbehorende technieken. Die belofte is volledig waargemaakt.” Volgens Esther lag de kracht vooral in de combinatie van kennis en praktijk: “Als gecombineerde groep van beide scholen kregen wij les van vakspecialisten, zoals restauratoren, kleur- en bouwhistorici en decorateurs. Door de variatie aan lessen en modules heb ik nu een brede basis aan kennis waarop ik verder kan bouwen.” 

Het programma biedt studenten een brede kennismaking met het restauratievak. Traditionele decoratietechnieken zoals marmerimitatie, houtimitatie, trompe-l’œil en grisaille worden uitgebreid geoefend. Daarnaast leren studenten historische verflagen, pigmenten en bindmiddelen herkennen en analyseren. 

Ook onderwerpen als restauratie-ethiek, conservering, werkvoorbereiding, projectorganisatie en communicatie maken onderdeel uit van de opleiding. Daarmee worden studenten voorbereid op de veelzijdige rol van de moderne restauratieschilder. 

Een belangrijk onderdeel van het programma is de directe verbinding met ervaren professionals. Restauratieschilders, decorateurs, onderzoekers en andere vakspecialisten delen hun kennis tijdens gastlessen en workshops. Die ontmoeting met het werkveld geeft studenten inzicht in de praktijk achter het ambacht. Niet alleen de techniek staat centraal, maar ook het verhaal achter een gebouw, de keuzes die bij restauratie worden gemaakt en de verantwoordelijkheid die daarbij hoort. 

Student Ilse van Grootveld kijkt met veel plezier terug op haar deelname: “Het was een bijzonder leerzame ervaring waaraan ik met ontzettend veel plezier heb deelgenomen. De ontspannen sfeer, de kleinschaligheid en de grote betrokkenheid van de vakdocenten maakten deze opleiding extra waardevol. Het heeft geleid tot een verbreding van technieken.” 

De feestelijke afsluiting in Museum Elburg begon met een stadswandeling door de historische vestingstad onderleiding van Anton van Wezep en Teun Breen. Tijdens de wandeling werd stilgestaan bij de rijke verscheidenheid aan monumentale gebouwen. Met ongeveer 280 monumentale panden op een oppervlakte van nog geen vierkante kilometer heeft Elburg de hoogste monumentendichtheid van Nederland. Daarna ontvingen de studenten hun certificaat uit handen van begeleidende docenten Janet Visser van Cibap en Krijn Kraaijeveld van Nimeto. 

Tijdens een fotopresentatie werden herinneringen opgehaald aan de lessen, praktijkopdrachten, excursies en workshops die het traject kleur gaven. 

Bijzonder was de persoonlijke manier waarop iedere student tijdens de ceremonie werd toegesproken. De ontwikkeling, het karakter en het talent van iedere kandidaat werden gekoppeld aan een organisch gevormde kleur. Daarmee werd zichtbaar dat vakmanschap niet alleen draait om techniek, maar ook om creativiteit, persoonlijkheid, samenwerking en doorzettingsvermogen. 

Ook student Marjolein Jans kijkt terug op een bijzondere periode: “Wat heb ik veel kansen gekregen en gegrepen. Ik heb ontzettend veel geleerd en vakmanschap mogen zien, ervaren en beoefenen. Doordat we samen een gemotiveerde groep vormden, kregen we bij alle modules echt het neusje van de zalm. Daar ben ik ontzettend dankbaar voor. Het was een unieke kans die ik niet graag had willen missen.” 

Na de certificaatuitreiking verzorgde Anton van Wezep, conservator van het Schildersmuseum, een rondleiding langs de collectie en de geschiedenis van het schildersvak. Vervolgens gaf Christiaan Weijenberg een toelichting op de historische muurschilderingen in Museum Elburg.

Daarmee kreeg de bijeenkomst een passende afsluiting. Een directe verbinding tussen verleden, heden en toekomst. De studenten stonden letterlijk tussen de sporen van eerdere generaties vakmensen en ontvingen tegelijkertijd de kennis en verantwoordelijkheid om het ambacht verder te dragen.