Schaapskudde Elspeet dreigt te verdwijnen door bezwaar omwonenden

De schaapskudde in Elspeet dreigt te verdwijnen. De Stichting Schaapskudde Gemeente Nunspeet voelt zich gedwongen de kudde op te heffen. Aanleiding is het bezwaar dat omwonenden hebben ingediend tegen de voorgenomen locatie aan de Schotkampweg in Elspeet. Deze locatie is door de gemeente aangekocht om hier een nieuwe schaapskooi te bouwen en een woning voor de herder.

De huidige kooi aan de Stakenbergweg voldoet niet aan de arbotechnische eisen. Ook kunnen hier maar zeventig schapen in worden ondergebracht, terwijl de kudde 220 schapen telt. Dat maakt dat in de wintermaanden de kudde op meerdere plaatsen moet worden ondergebracht, hetgeen enorm veel extra werk voor de herders meebrengt.

“Nieuwbouw op deze locatie is uitgesloten”, zo zegt voorzitter Jan van Unen van de stichting. Een nieuwe schaapskooi moet drie tot vier keer zo groot worden als de huidige kooi en daarvoor is op die plek geen ruimte. Bovendien moet nu om de heide te begrazen per dag ruim twee uur worden uitgetrokken om deze te bereiken.

In maart van dit jaar kocht de gemeente de locatie aan de Schotkampweg en een aangrenzend gebied van twee hectare aan om een oplossing te vinden voor het ruimtegebrek. Het perceel ligt in Natura 2000 gebied tegenover de Elspeter Heide, waardoor alleen de weg behoeft te worden overgestoken om deze te bereiken.

Omwonenden hebben zich, zo geeft Van Unen aan, georganiseerd en bezwaar aangetekend. Gevreesd wordt voor onder meer stankoverlast, het uitbreken van mogelijke ziektes, het ondervinden van overlast van blaffende kuddebeschermingshonden en het aantrekken van meer verkeer. Het aantal direct omwonenden van de locatie is overigens ‘maar zeer beperkt’. Volgens Van Unen zijn tot op verre afstand handtekeningen opgehaald om de bezwaren te ondersteunen.

Wethouder Wichert Stoffer heeft met de bezwaarden al gesproken om tot een oplossing te komen, maar dat gesprek heeft geen resultaat opgeleverd. Volgens Van Unen beseffen veel van de bezwaarden niet dat de consequentie van hun bezwaar is dat de kudde wordt opgeheven. Hij hoopt dat ze nog op andere gedachten komen, al is die hoop bij hem niet al te groot. Hij wijst erop dat in de omgeving een kalverhouderij was gevestigd die meer overlast veroorzaakte dan een schaapskudde. 

De gemeente heeft aangegeven goede hoop te hebben een eventuele beroepszaak te winnen. Maar daarmee is voor de stichting te veel tijd gemoeid. Er wordt rekening gehouden met het feit dat zo’n procedure minimaal drie jaar duurt.

Naar alternatieve locaties is wel gezocht. De enige optie is mogelijk een terrein dat in particuliere handen is. Er is al eens gekeken naar de Zonnehal op de Paasheuvel in Vierhouten, maar daarmee heeft de eigenaar andere plannen. Ook is al gekeken naar een manege die men wilde verkopen, maar ook dat is op niets uitgedraaid. 

Bouwen op andere locaties is niet tot nauwelijks mogelijk, omdat het dan gaat om locaties die vallen onder de bescherming van Natura 2000 gebieden. De locatie aan de Schotkampweg heeft een agrarische bestemming, waardoor deze wel kon worden benut voor de komst van een nieuwe schaapskooi. 

Het bestuur van de stichting heeft hun plan de stekker uit de kudde te trekken besproken met de herder waarvan, in het geval dat de kudde stopt, de contracten moeten worden opgezegd. Van Unen geeft aan dat dit een zeer emotioneel gesprek was. De herders dreigen niet alleen de kudde te verliezen, maar ook hun woning. Op dit moment verblijven ze in een woning die tijdelijk wordt gehuurd. Maar dat contract loopt eind dit jaar af. Bij de nieuwe locatie was een nieuwe woning voorzien. Tot de realisatie daarvan hoopte men op het terrein tijdelijke huisvesting te mogen plaatsen. 

Er is al wel contact geweest met de gemeente Ermelo die op zoek is naar een extra kudde voor het begrazen van het Houtdorper- en Speulderveld. Maar de aanbesteding daarvan start pas in mei volgend jaar en het is de vraag of de herders dan mee zouden kunnen.

Voor het bestuur en de herders van de stichting zijn de geuite bezwaren van de omwonenden zowel schokkend als onbegrijpelijk. Te meer omdat de stichting, nadat een particulier initiatief stopte, in 2001 juist is opgericht om de enige nog overgebleven Elspeter kudde voor het dorp te behouden, de flora en fauna van de Elspeter Heide tussen Elspeet en Vierhouten structureel te begrazen en om het ras Veluwse heideschaap in stand te houden. “Schapen bezorgen”, zo geeft Van Unen aan, “over het algemeen weinig overlast.”

Met het verdwijnen van de kudde verdwijnt ook het schaapscheerdersfeest en de lammetjesmiddagen, evenementen die jaarlijks veel bezoekers op de been brengen naast de andere activiteiten die rond de schaapskooi worden ontplooid. De schaapskudde is rond de vijftig jaar oud. Toeristen en bewoners van de Noord-Veluwe beschouwen de kudde als een onlosmakelijk deel van de flora en fauna in het gebied. Het was ooit ook de kudde van Cors Mouw, één van de meest roemruchte schaapsherders die de Veluwe heeft gekend en landelijk belangstelling trok.