Historie: Ook een Ds. Martinius in Elspeet

Bij verhalen over straatnamen mogen predikanten niet ontbreken. In Elspeet hebben vijf dominees een straatnaam gekregen, in Nunspeet drie. De predikantenfamilie Martinius heeft zowel in Nunspeet als in Elspeet een rol gespeeld. Dus een verhaal rond de Ds. Martiniuslaan.

Dick Baas

De namen Martiniuslaan en De Bouterlaan werden door de gemeenteraad op 27 september 1935 vastgesteld. Dat was nodig omdat De Wheme een uitbreidingsplan was. Ds. Petrus Martinius (1652-1718) was een zoon van ds. Franciskus Martinius uit Epe. Deze dominee was gedoopt als Frans Martens, maar het was in die tijd mooier om daar een Latijnse naam van te maken. Peter of Petrus volgde het gymnasium in Harderwijk en werd op 19-jarige leeftijd student in Leiden. Hij was twee jaar predikant in Oosterwolde, voordat hij in het voorjaar van 1679 werd bevestigd in Nunspeet. Petrus was nog  ongehuwd. Veertien jaar later trouwde hij met de 24-jarige Hilletje (later Helena) Diecemers van de Midden-Veelhorst. Hij kreeg twee zonen Franciskus en Dithmar, die allebei predikant werden. Petrus Martinius is 39 jaar predikant in Nunspeet geweest. Hij overleed op 3 mei 1718. Zijn weduwe woonde nog 19 jaar op De Kolk in het Oosteinde, wat haar eigendom was. Zoon Franciskus volgde hem op en werd op 1 oktober 1719 bevestigd. Hij had een zwak gestel en was niet meer in staat om de middagdienst te leiden. Hij vroeg om een adjunct-predikant. Dat werd toegestaan. Op 27 april 1739 ging hij met emeritaat en overleed in 1741. Zowel zijn vader als hij zijn in het koor van de kerk voor de kansel begraven. Franciskus was ongehuwd.

Dominees Martinius in Elspeet

Dithmar Martinius, Franciskus’ broer, werd ook predikant en op 7 november 1728 bevestigd in Elspeet door zijn broer. Hij overleed op 9 juni 1763 in Elspeet. Ook hier volgde zijn zoon hem op. Bernardus was op 7 april 1741 in Elspeet geboren, ging naar school in Deventer van 1751 tot 1758 en studeerde theologie en filosofie in Harderwijk. Hij werd op 31 oktober 1763 beroepen. De bevestiging was op 15 januari 1764. Hij trouwde in 1778 met Meintje Maria Nieuwenhuis. Het afscheid van Elspeet was op 30 mei 1779 wegens vertrek naar Archangelsk in Rusland. Het hoe en waarom is niet bekend. Archangelsk is een havenstad bij de Witte Zee in het hoge Noorden van Rusland. In deze havenstad was een grote Nederlandse handelsgemeenschap gevestigd met een hervormde kerk. De dominee vertrok met zijn vrouw en hun op 25 april 1779 geboren dochtertje Hendrika Anna. In 1788 keerden zij weer terug. De genealogische gegevens over de in Archangel geboren kinderen zijn niet helder. Wel is bekend dat een in 1786 geboren dochtertje tijdens de terugreis overleed. Het lijkje werd overboord gezet en kreeg een zeemansgraf. Hij woonde daarna in Harderwijk, was predikant in Elkerzee en in St. Maarten bij Alkmaar. Hij werd wegens anti-republikeinse preken in 1795 (de Bataafse tijd) gearresteerd en uit zijn ambt ontzet, verviel in armoede, was veldprediker in Engeland, maar in 1803 werd hij predikant in Blankenham. Daar vierde hij zijn 50-jarig ambtsjubileum; 14 dagen later overleed hij op 30 januari 1814.