Kijk op Kunst – Edzard Koning (1869-1954)

Al tijdens zijn opleiding aan de Haagse Academie voor Beeldende Kunsten in de jaren van 1886 tot 1890 trekt Edzard Koning met zijn studievrienden Maurits Lapidoth en Johan Thorn Prikker naar Nunspeet. Het dorp staat dan nog maar net bekend als kunstenaarskolonie. 

Margot Jongedijk

Net als de schilders van de Haagse School zoeken zij aan het einde van de 19de eeuw ongerepte plekken ‘waar het leven eenvoudig en puur is’. Ze willen buíten schilderen om het lichtspel op wisselende momenten van de dagen en seizoenen vast te leggen.  

Na een verblijf in Parijs, de artistieke ‘place to be’, brengt Edzard weer periodes in zijn geliefde Nunspeet door. Uiteindelijk laat hij in 1904 een huis en atelier ‘Op de Zoom’ bouwen. Met zicht op de heide en de zandverstuiving, waar de landarbeiders in zogenoemde Zoomhuisjes wonen. Koning houdt van het ritme van de werkdagen op het land en heeft respect voor het zware werk van de boeren. Hij schildert de boeren die aardappels aan het rapen zijn, gebogen over de donkere aarde of bezig met bijl of schop. 

Edzard Koning is vooral bekend geworden als illustrator. Hij maakt prachtige litho’s voor het boek De kleine Johannes van Frederik van Eeden. Voor de plaatjesalbums van Verkade, met teksten van Jac. P. Thijsse — onder andere Langs de Zuiderzee en De IJssel — schildert Edzard talloze aquarellen. Maar het vastleggen van de intieme sfeer van het traditionele boerenleven op de Zoom wordt zijn specialiteit. Edzard ziet wel dat het leven op de Zoom zwaar is, al vindt hij de Zoomhuisjes tegen de achtergrond van de bossen eruitzien als een sprookje. Hoewel de kunstschilder tot 1918 in Nunspeet woont, heeft hij gedurende zijn hele loopbaan de Nunspeetse Zoomhuisjes in zijn schilderijen vastgelegd. Het schilderij ‘Kooltuintje’ op de foto boven dit artikel is daar een voorbeeld van. Het lijkt naar de werkelijkheid geschilderd, maar is in scène gezet. De basis van het schilderij is een studie van een moestuin uit 1930 met kolen en zonnebloemen in Voorthuizen, waar hij later woont en werkt. Die weelderige moestuin heeft hij prachtig gecombineerd met het Zoomhuisje en de waterput.

Meer informatie: www.noord-veluws-museum.nl.