Collectie uit Museum Veluwezoom in Noord-Veluws Kunstmuseum

In het Noord-Veluws Kunstmuseum in Nunspeet is van 13 december 2025 tot en met 21 juni 2026 de tentoonstelling ‘Pleidooi voor het landschap’ te zien. De tentoonstelling is grotendeels samengesteld uit de collectie van Museum Veluwezoom in Renkum dat een nieuwe locatie zoekt. De tentoonstelling vormt mede een pleidooi voor een museum aan de zuidkant van de Veluwe waar de waardevolle collectie van de oudste kunstenaarskolonie van Nederland te zien blijft. 

Het kleine dorp Oosterbeek aan de zuidkant van de Veluwezoom is de thuisbasis van de eerste Nederlandse kunstenaarskolonie. Het landschap met zijn bossen en heide, sprengen, vennen en de hoge heuvels van de stuwwal met zicht op de Rijn was tientallen jaren een bron van inspiratie voor een groot aantal kunstenaars. Zij waren voorlopers van de later vermaard geworden Haagse School. Johannes Warnardus Bilders, die zich in 1841 als eerste in Oosterbeek vestigde, was de ‘founding father’. De schilder werd een inspiratiebron voor velen, zoals Paul Gabriël, Willem Roelofs, de broers Willem en Matthijs Maris en Anton Mauve.

De aanleg van de spoorlijn Amsterdam-Arnhem in 1845 met stations in Wolfheze en Oosterbeek ontsloot het gebied. Kunstenaars gingen -dankzij de uitvinding van de verftube - buiten werken, oog in oog met de natuur. Van een romantisch- realistische stijl ontwikkelden ze in de open lucht een meer impressionistische stijl. Het effect van licht en sfeer in de natuur werd in losse penseelstreken gevangen. 

De trek naar de ongerepte natuur was ook een reactie op de industrialisatie met haar groeiende steden. Daardoor veranderde het landschap in hoog tempo. Kunstenaars wilden het landschap vastleggen voordat het verdwenen was. 

Rond 1900 zorgt de Renkumse kunstvereniging Pictura Veluvensis (1902-1935) voor een nieuwe golf kunstenaars. De bloeiende vereniging organiseert jaarlijks een goed bezochte tentoonstelling. Théophile de Bock, Xeno Münninghoff en Barend Ferwerda zijn binnen dit circuit belangrijke kunstenaars. Ook hedendaagse kunstenaars laten zich inspireren door het Veluwse landschap. Van Iris Duchateau en Marthe Zeevenhooven is werk te zien dat uiting geeft aan de zorg voor het landschap dat bedreigd wordt door verdroging en stikstof.