Wie waren die Strathcona’s?

Dick Baas

Aan de Laan bij het ‘oude’ gemeentehuis wordt ieder jaar de bevrijding van Nunspeet op 19 april 1945 herdacht. Dat gebeurt bij het het monument van Lord Strathcona’s Horse, het regiment dat Nunspeet bevrijdde. Wie was Lord Strathcona eigenlijk en wat heeft dat regiment allemaal gedaan? Een kort overzicht.

De oprichter van het regiment was Donald Alexander Smith, geboren 6 augustus 1820 in Schotland en overleden op 21 januari 1914 in Londen. Hij ging in de leer bij de Hudsonbaai Compagnie in Canada en werkte jaren als pelshandelaar in Labrador. Hij werd de belangrijkste aandeelhouder en van 1889 tot 1914 gouverneur van de Hudsonbaai Compagnie. Hij ging in de politiek en hield zich met de Canadese spoorwegen bezig. In 1887 werd hij president van de Bank van Montreal en in 1896 Hoge Commissaris van Canada in Londen. Hij werd in de adelstand verheven. 

Boerenoorlog

Tijdens de Boerenoorlog in Zuid-Afrika deed Lord Strathcona het aanbod om uit eigen financiële middelen een Canadese eenheid te vormen die aan de strijd zou deelnemen. Met wat ruwe ruiters en cowboys uit het westen van Canada zou deze eenheid meer bestand zijn tegen de guerillatactieken van de Boeren dan het Engelse leger. Het aanbod werd aanvaard en op 18 maart 1900 vetrokken 537 man en 599 paarden van Halifax in Canada naar Kaapstad waar zij op 10 april aankwamen. Er waren wel 120 dode paarden. Het regiment nam deel aan de strijd in Transvaal. Sergeant Richardson zou hier de eerste zijn die met het Victoria Kruis een onderscheiding voor het regiment verdiende.

In de Eerste Wereldoorlog zou het regiment in Franrijk vechten. In de Tweede Wereldoorlog verbleven de Strathcona’s vanaf 1941 in Engeland en landden op 1 december 1943 bij Napels in Italië. De oversteek van de rivier de Melfa geldt als een van de wapenfeiten. Op 18 februari 1945 verliet men Italië en werd via Frankrijk en België naar Nederland getrokken.

Dutch Cleanser

Dat was een operatie om vanaf Arnhem de kust van het IJsselmeer te bereiken om zo de Duitsers af te snijden. Vanaf de Hoge Veluwe ging het via Otterlo naar Voorthuizen. Het kruispunt bij ‘Het Ei’ tussen Voorthuizen en Terschuur speelde een belangrijke rol. Op 18 april kwamen ze aan in Nulde en was het doel bereikt. De tocht naar Ermelo en Harderwijk verliep zonder problemen en de tocht op 19 april van Harderwijk naar Nunspeet is bekend. Het deelnemen aan de strijd op de Veluwe heeft aan veertien militairen van Lord Strathcona Horse het leven gekost. Op een na liggen ze begraven op het Canadese oorlogskerkhof in Groesbeek. Eén ligt in Holten begraven.

Bij het 100-jarig bestaan van het regiment werd op 19 april 2000 het monument aan de Laan onthuld.

Tekst op monument: Zonder verleden heeft het heden geen toekomst