Schaapherder Daphne van Zomeren maakt een behandelplan Blauwtong op basis van homeopathie

Het blauwtongvirus laat de schaapskudde Elspeter Heide niet ongemoeid. Herder Daphne van Zomeren, gesteund door vrijwilligers en het bestuur, maakt veel overuren, ook al omdat de wolf nog allerminst uit het beeld verdwenen is.

Dick van der Veen

Nadat vorig jaar enkele tientallen schapen besmet raakten met het Blauwtongvirus, zijn er nu weer besmettingen waarvoor Daphne een behandelplan heeft gemaakt op basis van ervaring die ze heeft opgedaan met homeopathie. De kudde telt 232 schapen. Vorig jaar zijn er zeventien overleden:  dit jaar twee.

We legden ons oor te luister bij Daphne en bestuurslid Willeke Eskes van de kudde Elspeter Heide. Die geven aan dat er keihard wordt gewerkt door een bevlogen team.“Dat doet er alles aan om de uitdaging het hoofd te bieden. Het ziet er naar uit dat dit gaat lukken.”

Ze schetsen de voorgeschiedenis. “Net als in de rest van Nederland was er bij het uitbreken van de besmetting weinig ervaring met de behandeling van Blauwtong. De eerste schapen die besmet raakten werden behandeld met antibiotica. Al heel snel zag Daphne dat de schapen veel zieker werden van de medicatie in plaats van dat er verbetering in hun toestand optrad. Het verloop ging heel snel. Binnen enkele dagen tot enkele uren was er soms (weer) een sterfgeval. De zieke dieren moesten in de schaapskooi behandeld worden, omdat ze niet in staat bleken om mee te gaan met de kudde. Dat leverde veel extra werk op, want de kudde met de gezonde dieren moest natuurlijk ook nog gehoed worden op de heide.”

In het voorjaar werd een vaccin vrijgegeven. Bracht dat een stuk opluchting met zich mee?

“We konden de schapen al in de eerste week dat het vaccin beschikbaar kwam laten enten. De opluchting bij de schapenhouders was groot. De vaccins leken in eerste instantie landelijk goed aan te slaan. Inmiddels is het medio augustus en constateren we dat het helaas maar deels werkt. Het Blauwtongvirus verspreidt zich momenteel weer in grote mate door het land. In de media wordt er melding van gemaakt dat het vaccin het ziektebeeld minder sterk zou maken, maar wij horen nog wel veel over sterfgevallen bij onze collega’s.”

Hoe steekt jullie behandelplan in elkaar?

“Daphne heeft intensief contact gezocht net een gespecialiseerde schapendierenarts en een holistische dierenarts, Alle adviezen van de specialisten bij elkaar opgeteld leidden tot een plan waarbij de schapen niet langer met antibiotica worden behandeld. Wel is dat het geval met onder andere pijnstillers, homeopathie en extra bijvoeren. Een symptoom van Blauwtong is dat de schapen wonden krijgen in hun bekjes. Als ze daardoor pijn ervaren kunnen ze of willen ze niet langer eten.

Daardoor verzwakken de dieren en belanden ze in een vicieuze cirkel. Deze behandelwijze voorkomt de verzwakking en zorgt er alsnog voor dat de meeste besmette schapen in onze kudde minder ziek worden dan vorig jaar. Uiteraard speelt het vaccin ook een rol, maar ook denken we dat de behandeling die nu wordt gekozen ondersteunend is aan het herstel.”

Daphne en Willeke geven ons mee niet ontevreden te zijn. “We prijzen ons gelukkig met de hulp van veel betrokken vrijwilligers die onmisbare steun verlenen aan het werk van Daphne. De schapen moeten elk uur worden behandeld. De behandeling van de zieke dieren  kost ongelooflijk veel tijd.”

Schapen worden gebeten door kleine mugjes die knutten worden genoemd. Die bijten schapen om zich te voeden met hun bloed. Alleen de vrouwelijke knutten kunnen het virus overdragen. Die neemt het virus op als ze bloed zuigt bij een besmet schaap, rund of ander dier,

Het virus komt terecht in de speekselklieren van de knut: die spuit eerst speeksel in de huid van haar slachtoffer, zodat ze het bloed beter kan opnemen.

Knutten zijn bijna niet met het blote oog te zien, waardoor geen technische maatregelen kunnen worden getroffen om schapen tegen het prikken/bijten te beschermen. Je kunt geen klamboe om een kudde heen hangen of ze de hele dag in een potdichte stal zetten. De kudde zorgt dat er minder gras op de hei groeit zodat het publiek er van kan genieten. Een blauwtongbesmetting moet door de schapenhouder worden gemeld bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit.

Sinds 2009 was geen Blauwtong meer vastgesteld in Nederland.

Onze gesprekspartners geven aan dat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek er in 2023 gemiddeld ongeveer 61.000 minder schapen in Nederland waren dan in 2022. Dat is gemiddeld 8,5 procent minder De kudde Elspeter Heide heeft contact met veel herders en schapenhouders. Persoonblijk, maar ook omdat ze lid zijn van een vereniging van ‘gescheperde’ schaapskuddes, ook via groepsappen. Zo is de kudde lid van een groepsapp met verschillende klanten van een in schapen gespecialiseerde dierenartsenpraktijk.

In Elspeet werd er voordat een vaccin vrij kwam het accent gelegd op het zo gezond mogelijk houden van de schapen, opdat ze bij het oplopen van het virus er zo goed mogelijk tegen bestand zouden zijn. Dat heeft gewerkt!