‘Zonder hulp verdwijnen kuddes en heidelandschap’

Het Dinamo Fonds slaat alarm: “Zonder directe actie verdwijnen de herders, hun kuddes én ons unieke heidelandschap dat zij eeuwenlang in stand hebben gehouden.”

Nederland telt nog 88 kuddes en zo’n 200 beroepsherders. Zij verrichten landschap- en natuurbeheer – met schapen in plaats van machines – maar staan nu met de rug tegen de muur. In het afgelopen halfjaar zijn twee kuddes gestopt. “De rest volgt als er niet snel iets verandert.”

Sinds 2023 is de graasdierpremie afgeschaft en alternatieve subsidies blijven uit. Medische kosten – inclusief verplichte vaccinaties tegen Q-koorts en blauwtong – lopen op tot 18.000 euro per kudde per jaar. Extra kosten voor voer, verzorging en bescherming tegen de wolf komen daar nog bovenop.

Duitsland en België ondersteunen hun herders wel, maar Nederlandse herders worden volgens het Dinamo Fonds aan hun lot overgelaten. “Zelfs de Subsidieregeling Natuur en Landschap sluit het heidelandschap buiten.” Het gevolg: herders werken onderbetaald, met hoge werkdruk en stress en zonder toekomstperspectief voor een ambacht dat erkend is als immaterieel erfgoed.

“Dat dit gebeurt terwijl heideschaapskuddes juist dé sleutel vormen in de strijd tegen stikstof, is des te schrijnender. Door overmatige stikstofuitstoot verruigen onze heidegebieden snel: grassen en struiken overwoekeren de heide, met als gevolg dat het unieke landschap en de bijbehorende flora en fauna verdwijnen, met rampzalige gevolgen voor kwetsbare soorten zoals de nachtzwaluw, zandhagedis en heikikker. In twee eeuwen tijd is het heideoppervlak volgens CLO 2024 al met 93 procent afgenomen – van 600.000 naar 40.000 hectare. Zonder kuddes is verdere afbraak onafwendbaar. Heideschapen zorgen voor ecologisch beheer, zonder machines of kunstgrepen. Ze houden de heide open, herstellen biodiversiteit én pakken de stikstofaantasting bij de wortel aan.”

Het Dinamo Fonds investeerde de afgelopen vier jaar ruim 500.000 euro in het behoud van 30 van de 88 kuddes. “Maar dat is niet genoeg. Zonder extra hulp verdwijnen de kuddes en daarmee het heidelandschap voor de volgende generaties.” Daarom roept het Dinamo Fonds op tot actie. Naast de Rijksoverheid en provincies richt het fonds zich op gemeenten: “Draag bij aan de vaccinatiekosten voor kuddes die begrazing uitvoeren in uw gemeente.” Verder roept het fonds op om de petitie te ondertekenen op petities.nl.