Huisdieren in paniek: hoe help je ze door de feestdagen?

Vuurwerk, hoe prachtig het ook oogt, is niet de allerbeste vriend van (huis)dieren. Daarnaast hebben de wijkagenten van de gemeenten Nunspeet, Elburg en Oldebroek de laatste tijd ook het nodige illegale vuurwerk weten te onderscheppen. Pim Martens is antrozoöloog, wetenschapsactivist en hoogleraar Duurzame Ontwikkeling aan Maastricht University. Hij geeft op de website van de dierenambulance tips om deze periode voor iedereen prettig door te komen.

De decembermaand gepaard met vuurwerk zorgt voor het huiselijke metgezel tot stressvolle situaties. “Ze hebben niet alleen last van vuurwerk. Voor veel dieren is de jaarwisseling een stressvolle periode. Voor katten en honden is bijvoorbeeld ook alle drukte eromheen, zoals bijvoorbeeld bezoek, elk jaar weer een beproeving”, geeft Martens aan.

Erkend probleem

Voor veel bezitters van dieren zal het dan ook herkenbaar zijn dat het beestje zich het liefst gaat verschuilen tijdens deze momenten. Volgens Martens doen dit meer dan de helft van alle huisdieren. En dit zijn niet enkel, zoals veel gedacht wordt, de honden en katten. “Uit onderzoek onder hondenbaasjes blijkt dat 65 procent van de honden zich verstopt als er buiten vuurwerk wordt afgestoken. Ook andere huisdieren zoals katten, konijnen, knaagdieren en vogels kunnen bang zijn voor de knallen. De dieren buiten worden er trouwens waarschijnlijk ook niet vrolijk van. Vuurwerkangst bij dieren is een erkend probleem in de dierengeneeskunde geworden.” 

Verschil tussen mens en dier

Uit onderzoek is gebleken dat de emoties van mens en dier meer op elkaar lijken dan vroeger werd gedacht. Mensen zijn zich er wel vaker van bewust waar bijvoorbeeld hun angst vandaan komt.  ”Ons voordeel is dat wij erover na kunnen denken: wij begrijpen waar het geluid vandaan komt en weten dat het ook weer overgaat. Dieren weten dat niet en blijven daardoor langer gestrest.”

Toch zijn er volgens de antrozoöloog, wat de officiële benaming is voor ‘mens-dierwetenschapper’, wel een aantal maatregelen die je kunt nemen om deze periode voor de huisdieren zo aangenaam mogelijk te maken. “Geef honden en katten veel afleiding. Bijvoorbeeld met een kauwstaaf of een spelletje. Haal je kat op tijd binnen en doe ook vroeg de gordijnen dicht zodat je dier het vuurwerk niet ziet. Gedraag je zoveel mogelijk als je altijd doet en straf het dier niet tijdens het vuurwerk. Richt je aandacht ook niet te veel op het angstige gedrag. Om het geluid van de knallen wat te dempen, kun je muziek draaien of de televisie aanzetten.”

Thuisblijven

Martens geeft aan dat er nóg een doeltreffende actie is. En die is eigenlijk vrij simpel: blijf thuis. “Veel dieren zijn minder gestrest als er iemand thuis is tijdens Oud en Nieuw. Dat komt doordat een huisdier afleidt en doordat bijvoorbeeld aaien allerlei positieve effecten heeft: het zorgt voor de aanmaak van gelukshormonen zoals serotonine en het knuffelhormoon oxytocine. Die stofjes zorgen ervoor dat de hoeveelheid stresshormonen in het lichaam afneemt: de bloeddruk zakt, je voelt je rustiger en minder gespannen. Dat gebeurt ook bij de dieren.”