Column Arnold Bergmans: Achter de stilte van de Veluwe

Veel mensen zien de boswachter als iemand die rustig door het bos struint, met een verrekijker om de nek en tijd voor een praatje. Een vriendelijke wachter van de natuur, die de stilte bewaakt en de dieren kent. Maar wie even met ze meeloopt, merkt dat hun werk veel minder idyllisch is dan gedacht.

Steeds vaker zijn boswachters handhaver in plaats van natuurgids. Hun dag begint geregeld niet met vogels tellen, maar met het opruimen van afval: matrassen, bouwpuin, complete keukens. Daarbij komt het stelen van hout, nu open haarden weer in trek zijn. En als er niet gezaagd wordt, wordt er gesloopt: slagbomen, bankjes, borden. Alsof de natuur een decor is dat wel tegen een stootje kan.

Ook discussies over het afschieten van dieren belanden op het bord van de boswachter. Of men het er nu mee eens is of niet: de boswachter moet het gesprek voeren. Zij leggen uit waarom populaties in balans moeten blijven, terwijl ze proberen niet weggezet te worden als vijanden van de dieren die ze juist beschermen. Ze staan midden in een steeds emotioneler debat waarin iedereen een expert lijkt.

Het gedrag van bezoekers is misschien nog wel het meest veranderd. De Veluwe is populairder dan ooit, en dat is prachtig: natuur moet beleefd worden. Maar waar een boswandeling vroeger stilte bracht, treffen boswachters nu dagelijks mensen die het bos behandelen alsof het een pretpark is: honden los waar het niet mag, auto’s waar ze niet horen, drones boven broedvogels, fietsers die offroad gaan ‘omdat het maar een klein stukje is’. Al die kleine stukjes vormen samen een groot probleem.

Toch blijven boswachters vriendelijk en geduldig. Niet uit naïviteit, maar omdat boosheid niets oplost. Hun kracht ligt in uitleg geven en blijven geloven dat mensen wél respectvol kunnen zijn. Ze zien dagelijks het beste en het slechtste van de mens, maar laten zich door geen van beide leiden.

Dus als je de volgende keer een boswachter tegenkomt - iemand die misschien lijkt te wandelen, maar intussen het hele bos op zijn schouders draagt - groet hem of haar dan eens bewust. Zij bewaken de rust die wij steeds vaker kwijtraken. En die rust hebben we harder nodig dan we denken.