Historie Sint-Franciscuskerk

De gemeente Nunspeet telt heel wat kerkgenootschappen en kerkgebouwen. De gebouwen, veelal met torens met luidklokken bepalen het straatbeeld. De geschiedenis van zo’n kerk is vaak niet bij iedereen bekend. Daarom een serie over een aantal kerken. Als eerste de Rooms-Katholieke Sint-Franciscuskerk aan de Eperweg in Nunspeet.

Dick Baas

De Sint-Franciscuskerk dateert uit 1962, maar de geschiedenis begint al in 1929. Voor die tijd gingen Rooms-katholieke inwoners van Nunspeet naar de kerk in Harderwijk. Omdat het aantal toenam werd op 13 mei 1929 voor Nunspeet een rectoraat ingesteld. Een rectoraat is te omschrijven als een ‘hulpkerk’. 

De eerste rector was pater Regidius Pozzi. Regidus was de kloosternaam, want bij zijn vertrek in 1933 meldde de krant: ‘Vertrokken Carolus Pozzi, RK priester van Nunspeet Lb 29 naar Urmond’. De eerste taak van Pozzi was geld inzamelen voor de bouw van een kerk. Dat werd het ombouwen van de te koop staande villa Ruimzicht aan de Eperweg. De villa was in 1913 gebouwd en bewoond door de architect Alblas en vanaf 1918 tot zijn dood door dokter Schut. 

Loterij
Om aan geld te komen adverteerde Pozzi in landelijke kranten met een loterij. 20.000 loten van een gulden. Eerste prijs: ‘1 Automobiel of 6 koeien ter waarde van 1650 gulden’. Tweede prijs: ‘1 Motorrijwiel of 3 varkens ter waarde van 500 gulden’. De woning en kapel werden gewijd aan Sint-Franciscus.

Kritiek op het ontwerp
Met de vestiging van de legerplaats Nunspeet (Winkelmankazerne) kwamen ook RK-militairen  in Nunspeet wonen. ‘s Zomers waren er veel toeristen. De kerk werd te klein. Dus kwam er in 1959 bij de gemeente een aanvraag om op een terrein aan de overkant van de Eperweg een kerk te mogen bouwen. Daartoe moest het bestemmingsplan gewijzigd worden. Architect Jan van Dongen, die al vele kerken had gebouwd, had het ontwerp gemaakt.

‘Vloek voor de religie’
In de gemeenteraad juichte Jos Lussenburg de bouw van een RK-kerk toe, maar hij was geschrokken van het ontwerp. Volgens hem leek de kerk meer op een drukkerij, een kantine of een bioscoop. Hij vond het ‘een vloek voor de religie’. Er moest een ander ontwerp komen. Lussenburg kreeg niet zijn zin, want een raad ging over het bestemmingsplan en niet over de vormgeving.

Toch stemde Lussenburg tegen, evenals uit principiële overwegingen de SGP. Op 30 mei 1961 werd het rectoraat omgezet in een parochie en had Nunspeet voor het eerst sinds 1592 weer een pastoor. De kerk werd gebouwd door de firma Alferink uit Nijkerk, familie van de aartsbisschop van Utrecht, kardinaal Alferink. 

Torens
Een  opvallend detail aan de kerk is dat vanaf de weg het torentje nauwelijks zichtbaar is. Van Dongen had bij diverse ontwerpen van kerken problemen met torens gehad en wilde dat niet weer.

Op zondag 18 maart 1962 werd de kerk in gebruik genomen door de kardinaal. De voorgevel werd in de tachtiger jaren gesierd door Sint Franciscus, een ontwerp van Willibrord Vis, onderwijzer aan de St-Franciscusschool. Alleen is (nog) niet te achterhalen wanneer precies. Is er iemand die dat weet?.