Herdenken in de gemeente Nunspeet

Vrijheid is ook het vermogen om te luisteren. En juist dat luisteren, verbinden, lijkt soms moeilijker dan ooit. Zeker in een tijd waarin, volgens burgemeester Céline Blom tijdens de dodenherdenking bij het monument op de begraafplaats aan de Eperweg, polarisatie groeit. Waarin meningen verharden, groepen tegenover elkaar komen te staan en wantrouwen sneller groeit dan begrip.  

Wijnand Kooijmans

Ze maakte hiermee een vergelijking met de Tweede Wereldoorlog. “Ook die begon niet plotseling met geweld. Het begon met woorden. Met wantrouwen, verdeeldheid. Met polarisatie. We leven ook nu in een tijd waarin tegenstellingen groter lijken dan ooit. Waarin verschillen ons verdelen in plaats van verrijken. Waarin online en offline gesprekken vaak verharden tot confrontaties. Waarin het vertrouwen in elkaar, in de samenleving onder druk staat.” 

En om die reden is het volgens burgemeester Blom, belangrijk dat men blijft herdenken. Niet alleen om het verleden te eren, maar ook het heden  te begrijpen. Maar vooral ook om te begrijpen hoe het zo ver kon  komen en om de toekomst beter te maken. 

Herdenken is volgens Blom een daad van vertrouwen. Vertrouwen dat men als samenleving de lessen blijft doorgeven. Dat schouder aan schouder het belang van vrede en vrijheid blijvend wordt onderstreept, iedere dag opnieuw. Dat men ervoor waakt dat de geschiedenis zich niet herhaalt. 

In een wereld waarin stemmen soms verharden, waarin wantrouwen groeit en  verschillen worden uitvergroot, is 4 mei, volgens burgemeester blom, meer dan een moment van stilte. “Het is een kans om te kiezen. Voor verbinding. Voor menselijkheid. Voor respect en omzien naar elkaar.’
Nunspeets eerste burger geeft aan dat vrede en vrijheid geen vanzelfsprekendheid zijn in een tijd van wereldwijde spanning en onzekerheid. Maar riep op om zich niet te laten leiden door angst en onzekerheid maar door vertrouwen en hoop waarin iedereen – hand in hand – iedere dag opnieuw werkt aan de samenleving waarin vrede, vrijheid, veiligheid, respect en omzien naar elkaar de norm zijn.  In een samenleving waarin de vrijheid, die zo hard bevochten is, blijft bestaan omdat deze samen wordt gedragen. 

Vrijheid is volgens Blom een resultaat van moed, van keuzes en offers. Persoonlijke offers die ook in Nunspeet zijn gebracht. Ze stond ook stil bij de aanwezigheid van de scoutingsgroep Bram IJzerman die jaarlijks aanwezig is bij de herdenking. Vernoemd naar verzetsman Bram IJzerman. Die niet koos voor de makkelijkste weg, maar voor de juiste. Als verzetsman zijn leven op het spel zette om anderen te helpen, om onrecht tegen te gaan, om de vrijheid van mensen te beschermen, nog vóór die er was. IJzerman werd 2 maart 1945 gefusilleerd door de Duitse bezetter. 

De herdenking in Nunspeet startte bij het monument in Park 40-45. Wess Pellegrom, voorleeskampioen van Nunspeet maar ook van de provincie Gelderland las een gedicht voor rond twee minuten stilte door degenen die hun leven gaven voor de vrijheid. Hier werden kransen gelegd door onder meer het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nunspeet, de Oranjevereniging, het verzet en Amnesty International. Vandaar werd in een stille tocht vertrokken naar de begraafplaats aan de Eperweg. Onderweg werd stilgestaan bij het monument voor de Canadese bevrijders aan de Laan, 

Bij de herdenking bij Het Verscholen Dorp gaf voorzitter Dick van Hemmen van de Stichting Het Verscholen Dorp aan dat het herdenken is in een bange tijd waarin men bijna terughoudend moet zijn  als het gaat om de betekenis van vrijheid. Een tijd waarin mensenrechten worden geschonden, discriminatie voorkomt op tal van terreinen, ontwikkelingen die haaks staan op de waarden van vrijheid. Hij memoreerde hoe veel vluchtelingen, vooral Joden, hier een veilig onderdak mochten vinden. Hen een stukje veiligheid werd geboden en dit de reden is het verhaal door te blijven vertellen. “Het verhaal is wrang genoeg nog altijd actueel. “ 

Het Verscholen Dorp, destijds het Geheime Dorp genoemd, was in die tijd een begrip in de omgeving. Waarover werd gezwegen. Hij bracht dank aan allen die aan de schuilplaats in de bossen rond Vierhouten medewerking hebben verleend. Hier werden kransen gelegd door onder meer burgemeester Céline Blom en wethouder Mark van de Bunte van de gemeente Nunspeet, nabestaanden van opa Bakker en  Tante Cor (oprichters van het Verscholen Dorp) en  de dorpsgemeenschap Vierhouten. 

Hierna werd de herdenking gehouden bij het monument voor de acht Joodse onderduikers die na het ontdekken van het vluchtelingenkamp werden vermoord door de Duitsers. Hier werd onder meer het Joods gebed voorgelezen in zowel het Armeens als het Nederlands. Hier werden ook kransen en steentjes (naar Joodse traditie) gelegd door nabestaanden van de vermoorde Joden.  

Vooraf aan de beide herdenkingen werd in hotel-restaurant De Vossenberg stilgestaan bij het verschijnen van de tiende uitgave van het boek van Aart Visser over Het Verscholen Dorp. Wat een unicum mag worden genoemd voor een boek over een plaatselijk item. Ook werd bekend dat hij zijn werk schenkt aan de Stichting Het Verscholen Dorp omdat het bezwaard mag blijven. 

Eerder op de dag werden de slachtoffers van oorlogsgeweld herdacht bij het monument in het plantsoen tegenover dorpshuis De Wieken. Ook hier wees burgemeester Blom op het belang van het blijvend herdenken. Kransen werden gelegd namens het college van burgemeester en  wethouders en voorzitter Stefan Schuiling van de Buurtvereniging Hulshorst met Henny Tanghe als één van de oudere inwoners van Hulshorst. Ook hier haalde burgemeester Céline Blom de noodzaak van herdenken aan. In Hulshorst was ’s avonds ook een druk bezochte herdenking bij het monument voor de omgekomen bemanning van de Engelse Lancaster die hier in het bos aan de Schapedrift neerstortte in april 1943. 

In Elspeet was, in verband met de zondagsrust, de herdenking al zaterdagavond. De belangstelling hier was groot. Omdat de herdenking een avond eerder was, kon burgemeester Céline Blom ook hier nu aanwezig zijn, samen met wethouder Wichert Stoffer. Voor de herdenking zijn de oorlogsgraven hier allemaal op orde gebracht.