Historie: Herkomst propeller cenotaaf in Nunspeet

Traditiegetrouw is afgelopen zondag op de begraafplaats Nunspeet-Oost bij de Britse oorlogsgraven weer Poppyday, Klaproosdag of Remenbranceday herdacht. Met medewerking van de Seaforth Highlanders en een toespraak van burgemeester Céline Blom gebeurde dat bij de cenotaaf, die gesierd wordt door een propellerblad. Waar komt dat propellerblad vandaan?

Dick Baas

Over de gehele wereld worden rond 11 november (de dag dat de Eerste Wereldoorlog eindigde) de gevallenen van alle oorlogen en gewapende conflicten herdacht. In Nunspeet wordt dat herdacht door het Contact Oud Mariniers samen met veteranen en het Comité Thank You Canada and Allied Forces.

Wat is eigenlijk een cenotaaf? Het woordenboek omschrijft het als volgt: ‘leeg grafmonument ter ere van doden wier lijk men niet heeft of die elders begraven liggen’. Twee veteranen Willem van Well en Jan Scheepstra (beiden overleden) hadden zich jaren druk gemaakt om de plek van de Engelse oorlogsgraven geschikt te maken voor herdenkingen. Kapitein Spierings van de Bergingsdienst van de Koninklijke Landmacht kon een propellerblad van een Halifax bommenwerper leveren. Van Well en Scheepstra waren daar heel blij mee. Op de Gemeentewerf is in eigen beheer een betonnen voet gemaakt waar het propellerblad is ingezet en waarop een plaquette met namen werd aangebracht.. De cenotaaf werd op dinsdag 2 mei 2006 door burgemeester Dick van Hemmen, Van Well en Scheepstra onthuld.

Halifax LV905

Het propellerblad is afkomstig van een Halifax bommenwerper die in september 2005 bij de Noord-Brabantse plaats Hank (tegenwoordig gemeente Altena, vroeger Werkendam) werd geborgen. Het toestel was in de nacht van 24 op 25 mei 1944 neergestort in de Oranjepolder bij Hank. Het vliegtuig, behorend bij 78 Squadron RAF, maakte deel uit van een vloot van 432 vliegtuigen voor een bombardement op een spoorwegemplacement bij de Duitse stad Aken. Op de terugweg werd de Halifax door een Duitse nachtjager (een Messerschmidt) neergeschoten. De zeven bemanningsleden overleefden het niet. Twee slachtoffers werden geborgen en begraven op de erebegraafplaats Jonkerbos in Nijmegen. Slechts één van de twee kon geïdentificeerd worden, de staartschutter George Herbert Butler (21 jaar). De zeven bemanningsleden waren afkomstig uit Engeland, Canada, Zuid-Afrika en Zuid-Rhodesië (nu Zimbabwe).

Bij de berging in 2005 bleken de overige bemanningsleden zich nog in of bij het toestel te bevinden. Ook zij zijn begraven op Jonkerbos. Uit Canada kwamen Joseph Thomas Lloyd LeBlanc (28 jaar) en First Officer Sidney Glen Peterson (21 jaar). Joseph Henderson was 33 jaar, kwam uit Liverpool, was de daddy van Norma en getrouwd met Claire. Pilot Officer Eric Benjamin Wilson kwam uit Zuid-Rhodesië.

Op de crashplek in Hank staat ook een monument met een deel van een propeller. En zo heeft het propellerblad in de cenotaaf in Nunspeet een diepere betekenis en is het goed om deze zeven militairen ook te gedenken.