Bijna helft (48%) van levensbedreigende allergische reacties veroorzaakt door insectengif

Een milde winter en een warme droge lente zorgen ervoor dat meer wespen koninginnen overleven en zorgen voor grotere kolonies. Ook de hoornaar weet zich met de klimaatsverandering steeds nadrukkelijker in Nederland te vestigen. Tussen 2000 en 2025 is de gemiddelde temperatuur in Nederland met één graad gestegen en naar verwachting loopt stijging in 2029 verder op tot 1,5 °C. Het grootste deel van de mensen (56,6-94,5%) wordt minstens één keer in hun leven gestoken, met pijn en ongemak van een insectensteek als gevolg.

In de zomer zijn de meeste mensen graag buiten met een picknick of een ijsje – precies de dingen waar met name wespen ook dol op zijn. Insectensteken vinden meestal plaats in de handen, voeten, of het hoofd en de klachten variëren. De meeste mensen ervaren een pijnlijke zwelling, maar insectengif is ook de meest voorkomende oorzaak van ernstige allergische anafylactische reacties bij volwassenen. 

Dr. Matthias Busch, internist-klinisch immunoloog en allergoloog in het Rijnstate-ziekenhuis in Arnhem, geeft aan: “Door de temperatuurstijging zien we meer wespen en hoornaars. De populatie Aziatische hoornaars neemt de laatste tijd in het hele land toe en blijkt moeilijk te bestrijden.”

Naar schatting is de steekkans door een wesp of een bij ~4,5% (0,15-9,5%), ~2% (0,15-3,3%) reageert hierop met een ernstige allergische reactie door het hele lichaam. Potentieel gaat dit dus over ~16.500 mensen met ernstige allergische reacties op bijen en wespengif per jaar in Nederland. Nog geen fractie daarvan (342) wordt hiervoor behandeld met allergie immunotherapie aldus marktonderzoek ALK, waar zij daar mogelijk wel voor in aanmerking komen.

“Wanneer mensen aan anafylaxie denken, denken ze vaak eerst aan voedselallergie als oorzaak,” vervolgt dr. Busch. “Maar bijna de helft van alle anafylaxie bij volwassenen wordt veroorzaakt door een bijen- of wespensteek. Het is begrijpelijk dat mensen die eerder gestoken zijn en een ernstige allergische reactie hebben gehad, liever niet naar buiten gaan tijdens de warme zomermaanden. Ons doel is om mensen bewust te maken van deze allergie, de behandelmogelijkheden en hen de nodige ondersteuning te bieden. Wanneer je een anafylaxie hebt gehad, is verder onderzoek meestal nodig.” Mensen die specialistische hulp zoeken, kunnen hierover nu informatie vinden op allesoverallergie.nl via de module ‘Vind een allergiespecialist’.

Mensen die vragen hebben over hun reactie op insectensteken of denken dat ze in aanmerking komen voor immunotherapie, kunnen dit met hun huisarts bespreken.

“Anafylaxie kan gevolgen hebben, niet alleen de medische noodsituatie op zichzelf, maar ook de angst voor een volgende steek kan het dagelijks leven negatief beïnvloeden. Het vermijden van bijen en wespen is lastig en kan isolement tot gevolg hebben. Adrenaline kan gebruikt worden als noodbehandeling, om de kans op een ernstige allergische reactie op volgende steken te verlagen kan immunotherapie worden ingezet. Deze behandeling, gebaseerd op insectengif, zorgt ervoor dat het immuunsysteem getraind wordt om minder heftig te reageren op bijen- of wespengif.”

Insectengifallergie is een onbekend maar serieus probleem, allergologen kunnen patiënten vaak goed helpen.