Column Arnold Bergmans: Waarom hulpverleners doelwit worden

Elke oudejaarsnacht herhaalt hetzelfde patroon zich. Politie, brandweer en ambulancepersoneel worden belaagd, bekogeld met vuurwerk en actief tegengewerkt. Soms zo ernstig dat de ME moet ingrijpen. Niet plaatselijk, maar landelijk. De vraag is niet meer of het gebeurt, maar waar. De echte vraag blijft echter onderbelicht: waarom doen mensen dit?

Het simpele antwoord is drank, spanning, groepsdruk en dat is onvoldoende. Dit gedrag komt niet uit het niets. Wat we zien is geen feest dat ontspoort, maar frustratie die explodeert. Voor een deel van de jongeren voelt de maatschappij als iets dat hen beperkt, corrigeert en wantrouwt, maar zelden begrijpt. De hulpverlener in uniform wordt dan geen mens, maar het gezicht van dat systeem.

Oudejaarsnacht biedt het perfecte decor. Alcohol haalt remmingen weg, vuurwerk geeft een gevoel van macht, en de groep bevestigt het gedrag. In dat moment draait het niet om haat tegen die ene brandweerman, maar om gezien worden, om controle voelen, om even sterker zijn dan alles wat normaal gesproken boven je staat.

Wat hier wringt, is vervreemding. Het idee dat regels altijd tegen jou zijn, dat autoriteit je niet beschermt maar corrigeert, en dat jouw toekomst al vastligt. Wie zich structureel buitengesloten voelt, gaat zich ook zo gedragen. Agressie wordt dan een vorm van communicatie: ruw, destructief, maar voor hen begrijpelijk.

Dat maakt het geweld niet minder verwerpelijk. Integendeel. Dat mensen die levens redden bescherming nodig hebben tegen burgers is een maatschappelijk falen. Maar zolang we het blijven zien als ‘rellen om de lol’, missen we de kern.

Dit gaat niet alleen over één nacht per jaar. Oudejaarsnacht legt bloot wat de rest van het jaar suddert. En zolang we die onderliggende boosheid niet serieus nemen, blijven de sirenes niet alleen een teken van nood maar ook van afstand tussen mensen en de samenleving waar ze deel van zouden moeten zijn.