Column Arnold Bergmans: Stil, maar niet stilstaand

Ze zeggen weleens dat de Veluwe stil is. Alsof het leven er vertraagt, de lucht zachter ademt en de tijd zich uitrekt tussen heidevelden, zandverstuivingen en eindeloze bossen. Maar wie echt kijkt en luistert, ontdekt een wereld die zindert van leven. Een wereld waar stilte geen leegte is, maar ruimte. Ruimte voor wie anders denkt, anders voelt, anders is. Zoals mensen met autisme.

Opvallend is dat op de Veluwe het aantal kinderen en jongeren met een autismediagnose de laatste jaren is toegenomen. Niet omdat autisme hier vaker voorkomt, maar omdat er meer ruimte is om het te herkennen en te erkennen. Terwijl steden kampen met overbelaste jeugdzorg en ellenlange wachtlijsten, wordt hier vaker gekeken naar het geheel: kind en context, omgeving en ritme. Er is meer aandacht voor het individu achter het label.

Op de Veluwe ontstaat zo een ander verhaal. Autisme wordt niet langer alleen gezien als een probleem dat opgelost moet worden, maar steeds vaker als een unieke manier van zijn. De natuur helpt daarbij. De rust, de regelmaat, de kleinere scholen, de hechte gemeenschappen. En ook de mentaliteit speelt mee: er is minder drang tot ‘normaal doen’, en meer acceptatie van wie buiten de norm leeft. Hier mag je gewoon zijn wie je bent, zonder uitleg of aanpassing.

Zorgboerderijen bieden jongeren met autisme structuur, ritme en contact met dieren. Volwassenen vinden rust en voldoening in taken als vogelmonitoring, bosbeheer of bijen houden. Zelfs kerken, nog vaak het hart van dorpen hier, zoeken manieren om ruimte te geven aan wie anders is, zonder te betuttelen. Soms in stilte, soms met een arm om de schouder.

Autisme is geen stoornis die uitgeroeid moet worden, maar een andere manier van de wereld ervaren. Een manier die ons iets kan leren over precisie, eerlijkheid, stilte en aandacht. De Veluwe biedt daar ruimte voor. Geen therapie van woorden, maar van natuur, rust en echtheid. Misschien moeten we niet streven naar meer diagnoses, maar naar meer plekken zoals de Veluwe waar anders zijn geen probleem is, maar een mogelijkheid tot verrijking.